محمدحسین قدیری نسب

کشف نفت، تاریخ معاصر ایران را در مسیری پرچالش قرار داد و به جهتی سوق داد که سیاست و اقتصاد ایران به شدت به نفت وابسته شد. کشورهای متخاصمی همچون انگلیس و آمریکا برای حفظ منافع نفتی خود در ایران از هیچ کوششی دریغ نکردند. پس از وقوع کودتای 28 مرداد انعقاد کنسرسیوم از اقدامات هفت خواهران (هفت شرکت بزرگ نفتی) بود. این قرارداد در زمان نخست وزیری فضل الله زاهدی و با سرپرستی وزیر اقتصاد و دارایی، علی امینی امضا شد؛ بدین روی به قرارداد امینی- پیج معروف گردید. به نظر می رسد این قرارداد با حاکمیت ملی ایران در تضاد قرار داشت، بدین روی پرسش اصلی مقاله چگونگی مغایرت های موجود در مفاد قرارداد و هدف اصلی آن، بیان این مغایرت ها با حاکمیت ملی ایران است. مفروض ما چنین است که این قرارداد اگر چه ظاهراً به صورت 50-50 نگاشته شد، اما عملاً قوانین مجلس را نقض می کرد. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از اسناد، مدارک آرشیوی و منابع کتابخانه ای به بررسی مغایرت های کنسرسیوم نفتی با حاکمیت ملی ایران پرداخته است.