ریحانه کاشانی امین

با توجه به اینکه یکی از راه های به حداقل رساندن گرایش به تقلب حسابداران در نهادهای دولتی و خصوصی، توجه به ارزش های اخلاقی است؛ در این پژوهش به ارائه الگوی اخلاقی گرایش به تقلب در حسابداری با روش نظریه داده بنیاد پرداخته شده است. برای این منظور، ابتدا با مطالعه ادبیات تحقیق، سوالات مصاحبه نیمه ساختار یافته طراحی گردیده و 15 نفر از اساتید دانشگاهی و کارشناسان خبره حوزه حسابداری با روش نمونه گیری گلوله برفی در آن شرکت نمودند تا اطلاعات به حد کفایت و اشباع نظری رسید و سپس مدل تحقیق با استفاده از نظریه داده بنیاد از طریق فرآیند کدگذاری در سطوح باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. در این مسیر 42 کد مفهومی، 14 مقوله و 2 مدل مفهومی استخراج شد. نتایج تحقیق نشان داد ارزش های اخلاقی در حسابداری تحت تاثیر شرایط علی (مؤلفه های فردی و مؤلفه های اقتصادی) قرار دارد و به واسطه راهبردهایی (ابزارهای نظارتی) می تواند منجر به ایجاد مؤلفه های حرفه ای و مؤلفه های سیاسی شود. در این جریان برخی شرایط زمینه ای (مؤلفه های محیطی) و متغیرهای مداخله گر (مؤلفه های سازمانی و مؤلفه های فرهنگی) نقش دارند. گرایش به تقلب در حسابداری نیز تحت تاثیر شرایط علی (ویژگی های رفتاری- ایدئولوژی شخص و ویژگی های سازمانی) است و به واسطه راهبردهایی (ویژگی های رفتاری و اخلاقی) می تواند منجر به ایجاد ویژگی های اقتصادی شود. در این جریان برخی شرایط زمینه ای (ویژگی های نظارتی و قانونی و ویژگی های سیاسی) و متغیرهای مداخله گر (مؤلفه های سازمانی و مؤلفه های فرهنگی) نقش دارند.