امیره نیک نام پیرزاده

هدف: در نهج البلاغه گاه با عباراتی روبه رو می شویم که نکوهش به شمار می روند و یا ممکن است ظاهری نکوهش آمیز داشته باشند اما با توجه به شرح و تفاسیر موجود، ممکن است اشاراتی دیگر در بطن آن نهفته یا کاربردی متفاوت از آنچه به ذهن می رسد، برای آن ها تعریف شود. این پژوهش که به شیوه کیفی - توصیفی و از دیدگاه مطالعات ترجمه انجام می شود، می کوشد راهکارهای اتخاذ شده از سوی دو مترجم انگلیسی برای عبارات نکوهش آمیز را بررسی کند. روش تحقیق: چهارچوب نظری مورد بحث مربوط به وارن می باشد که در خصوص ترجمه «به گویانه» یا «آمیخته با حسن تعبیر[1]» ارائه داده است. بدین منظور، عبارات کنایی نکوهش آمیز نهج البلاغه در خصوص زنان استخراج و دو ترجمه انگلیسی آنها تحلیل گردید. یافته ها: نتایج نشان می دهد که در مجموع، در این دو ترجمه از سه روش ترجمه مستقیم، تعدیلی و توضیحی استفاده شده و در نتیجه، راهکار ترجمه تحت اللفظی فراوانی بیشتری داشته است. بعد از آن راهکار تصریح، گسترش معنایی و رد خلف که از تکنیک های به گویانه هستند بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده اند. بقیه راهکارها فراوانی درخور توجه نداشته اند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در بعضی موارد، ممکن است ترجمه مستقیم باعث سوء برداشت از مفاهیم موجود شود ولی در خصوص راهکار تعدیلی و توضیحی که در مرتبه بعدی فراوانی قرار دارند به دلیل استفاده از راهکارهای به گویانه، مانند تصریح، احتمالاً مفهوم مورد نظر بهتر منتقل می شود.

پژوهش حاضر در صدد است با شیوه توصیفی-تحلیلی و بر اساس مدل لپی هالم1997) leppihalme,) ترجمه روابط بینامتنی در یک نسخه انگلیسی از نهج البلاغه را بررسی کند. بدین منظور، تعدادی از تلمیحات- به عنوان زیر شاخه ای از بینامتنیت- از خطبه ها، نامه ها و حکمت ها استخراج گردید و به طور تصادفی 41 نمونه روابط بینامتنی ضمنی انتخاب و تجزیه و تحلیل شد. راهکارهای به کار گرفته شده توسط مترجم انگلیسی - سید علی رضا (1987)- استخراج و انتقال مفاهیم موجود در روابط بینامتنی عَلَم و لفظی در متن مقصد بررسی شد. نتایج نشان داد که مترجم در بیشتر موارد برای ترجمه روابط بینامتنی لفظی سعی نکرده است تا بینامتنیت موجود را ابهام زدایی کند بنابراین صرفا ترجمه تحت اللفظی ارائه داده است. فراوانی راهکارهای دیگر پایین بود و یا از آن راهکار استفاده نشده بود. در خصوص ترجمه روابط بینامتنی علم نیز بطور مساوی از دو راهکار «تحت اللفظی» و «افزودن توضیحات بیشتر در قسمت پاورقی متن» استفاده شد بقیه راهکارها تقریبا مشاهده نشد.