پوریا سردشت

مقدمه و هدف : دانشگاه ها در عصر حاضر جهت حفظ پویایی و پاسخ گویی به تحولات، نیازمند رویکردهایی نوین مانند دوسوتوانی سازمانی هستند که بر بهره برداری از ظرفیت های موجود و اکتشاف فرصت های نو تمرکز دارد. این پژوهش با هدف شناسایی مولفه های اصلی دانشگاه دوسوتوان با رویکرد توازن میان بهره برداری و اکتشاف، در راستای ارتقاء مدیریت راهبردی در دانشگاه های جامع انجام شده است. روش شناسی پژوهش : این پژوهش براساس هدف کاربردی و به علت تازگی موضوع با رویکرد کیفی و روش مطالعه موردی انجام شده است. موردِ مطالعه دانشگاه های جامع ایران بوده اند. جهت جمع آوری داده ها، به صورت هدفمند و با کمک تکنیک گلوله برفی با مدیران خبره آموزش و پژوهش دانشگاهی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام گرفت که پس از 14 مصاحبه اشباع نظری حاصل شد. تحلیل مصاحبه ها با روش تحلیل مضمون انجام گرفت و تطبیق نتایج با یافته های کتابخانه ای، رواسازی و درصد پایایی بازآزمون و پایایی بین دو کدگذارِ قابل قبول بر اعتبار یافته ها صحه گذاشت. یافته ها : پس از تحلیل مضمون مصاحبه ها، در بخش بهره برداری 6 مضمون اصلی (14 مضمون فرعی) شامل سیاست های دانشگاهی، ساختارهای دانشگاهی، تعامل دانشگاه و صنعت، توسعه آموزش و پژوهش، مالی و بودجه، فرهنگ دانشگاهی و در بخش اکتشاف، 6 مضمون اصلی (12 مضمون فرعی) شامل نیازسنجی و آموزش، ساختار و فناوری آینده نگر، بودجه و منابع مالی، سیاست و فرهنگ نوآورانه، مدیریت استراتژیک، پژوهش و آینده پژوهی استخراج گردید. همچنین 6 راهبرد جهت موازنه بین بهره برداری و اکتشاف در دانشگاه در قالب 2 مضمون اصلی 1)سیاست و ارزیابی و2) منابع و ساختار، معین و نتایج در قالب مدلی اکتشافی ارائه گردید بحث و نتیجه گیری: مدل دوسوتوانی دانشگاهی این پژوهش، راهکاری راهبردی جهت تلفیق بهره برداری عملیاتی و نوآوری آینده نگر در مدیریت دانشگاه های جامع ایران است. این مدل با تأکید بر توازن بهره برداری–اکتشاف، مسیر توسعه در نسل پنجم دانشگاه ها و طراحی راهبردهای بلندمدت پاسخگو به تحولات محیطی را فراهم می سازد.