عبدالخلیل تباسیده

مسئله پژوهش حاضر بررسی و توصیف انواع فعل مرکب انضمامی در بلوچی ساحلی رایج در جنوب بلوچستان ایران، بر اساس اجزای ساختاری و شیوه تشکیل آنهاست. به این منظور، ابتدا افعال مرکب بلوچی ساحلی از جلد اول فرهنگ لغت بلوچی فارسی جهاندیده گردآوری شده و سپس، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختار یافته، با کمک مشارکانی از این گونه زبانی بررسی و تحلیل شده اند. نتایج به دست آمده نشان داده که افعال حاصل از فرایند انضمام در بلوچی ساحلی لازم هستند و پس از انضمام، فعل هویت واژگانی و شفافیت معنایی خود را حفظ می کند. در این گونه از بلوچی نیز همانند فارسی، برخی از گروه های حرف اضافه ای با نقش قید مکان به فعل منظم شده و در نتیجه این امر، حرف اضافه حذف می شود. بااین حال، ساخت های انضمامی در بلوچی در دو ویژگی اصلی با ساخت های انضمامی در فارسی تفاوت نشان داده و مانند فعل های غیرانضمامی عمل می کنند؛ به این ترتیب که به رغم حذف حرف اضافه، نشانگر حالت غیرفاعلی -a همچنان همراه اسم باقی می ماند و نیز حضور ضمیرهای پی بستی فاعلی در میان اجزای فعل مرکب انضمامی باعث بدساختی جملات نمی شود. این امر می تواند نشانه ای بر وجود نوعی دوره گذار از ساخت های غیرانضمامی به انضمامی در این زبان باشد.

مسأله پژوهش حاضر بررسی و توصیف فعل مرکب ترکیبی در بلوچی ساحلی رایج در جنوب بلوچستان ایران، براساس اجزای ساختاری تشکیل دهنده و شیوه تشکیل آنهاست. برای این منظور داده های هدف (افعال مرکب زبان بلوچی ساحلی) به کمک شم زبانی یکی از نگارندگان که خود گویشور بلوچی ساحلی است، از جلد اول فرهنگ لغت بلوچی فارسی (جهاندیده، ۱۳۹۶) استخراج و براساس حروف الفبا مرتب شد. سپس پژوهشگر داده های گردآوری شده با مصاحبه را در اختیار مشارکان پژوهش، از گویشوران بومی بلوچی ساحلی، قرار داد تا تعلق داده ها به گویش بلوچی ساحلی تأیید شود. سپس فعل های مرکب متعلق به بلوچی ساحلی باتوجه به چارچوب نظری پژوهش تجزیه وتحلیل و براساس مقوله واژگانی عنصر غیرفعلی طبقه بندی شد. نتایج به دست آمده نشان داد که در بلوچی ساحلی عناصر غیرفعلی با مقوله واژگانی اسم، صفت، اسم مفعول، قید و گروه حرف اضافه ای، با برخی از فعل های ساده ترکیب می شوند. در این بین، ترکیب اسم با فعل ساده الگوی غالب تشکیل فعل مرکب ترکیبی در بلوچی ساحلی است.