شاهین لعل عارفی

یکی از مسائل چالش برانگیز در حوزه ی مهندسی زلزله، تعیین میزان آسیب سازه ها و نحوه کنترل آن ها در هنگام وقوع زلزله است. در این راستا در ده های اخیر توجه محققین بسیاری در کشورهای زلزله خیز به سمت فناوری سازه های هوشمند معطوف شده است. این سازه ها توانایی ذاتی یا اکتسابی برای پاسخگویی به محرک های خارجی و قابلیت تطبیق رفتار، ترکیب و شکل سازه را با شرایط محیط زیست دارند. روش های مختلفی جهت کنترل ارتعاش سازه ها وجود دارد که یکی از مشکلات این روش ها این است که روش های کنترل سازه ها امروزه فقط جهت مقابله با نیروی زلزله بکار می روند و در واقع جابجایی در اثر نیروی زلزله را کنترل می نمایند. از جمله این روش ها می توان به استفاده از انواع میراگرها در سازه، استفاده از اجسام سنگین مانند آونگ و تعبیه استخر در بام ساختمان، استفاده از جداگر لرزه ای در سازه و ... اشاره نمود. استفاده از میراگرها و جداگرهای لرزه ای نیز هزینه اجرای سازه را بسیار بالا برده که خود سبب غیر اقتصادی بودن طرح ها نیز میگردد. موضوع مهم دیگر استفاده از روش هایی است که بتوان در زمان بحران نیز از آنها استفاده نمود و لذا روش های که کاربردی برای چند منظوره بودن دارند می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.

در دهه های اخیر، مدیریت سیلاب در شهرهای بزرگ به یکی از دشوارترین ابعاد حکمرانی شهری بدل شده است. توسعه کالبدی ناهماهنگ، نفوذناپذیری اراضی، تخریب مسیر رود دره ها و ناکارآمدی سامانه های زهکشی، آسیب پذیری شهر تهران را در برابر بارش های شدید فزونی داده است. هدف اصلی این پژوهش بررسی تاب آوری محله کن شهر تهران در برابر خطر سیل و ارائه یک مدل کارآمد است. لذا در این پژوهش ابتدا با استفاده از منابع کتابخانه ای و مصاحبه با جامعه نخبگان شاخص های تأثیرگذار بر تاب آوری شهری در برابر سیل استخراج شد. سپس با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره IHWP وزن هر یک از شاخص ها به دست آمد. در ادامه با توجه به اطلاعات موجود محله کن 18 لایه برای ارزیابی تاب آوری این منطقه در برابر سیل انتخاب گردید و با استفاده از پایگاه داده اطلاعات ARC GIS تاب آوری با تأکید بر قطعات ساختمانی در برابر سیل محاسبه گردید. نتایج نشان می دهد 07/17 درصد مساحت محله در تاب آوری خیلی کم که در بخش شرقی محله و در اطراف رودخانه کن هستند. 52/32 درصد محله از میزان تاب آوری کم که بخش های وسیعی از شمال غربی و جنوب غربی محله را شامل می شود. 02/26 درصد محله در میزان تاب آوری متوسط در بخش های شرق و جنوب شرق محله متمرکز می باشد. 99/12 درصد محله در محدوده تاب آوری زیاد شامل بخش های شمال شرق محله است. 81/10 درصد محله در محدوده تاب آوری خیلی بالا که شمال شرق محله را شامل می شود.