عبدالهادی مسعودی

دانش لغت، با وجود جایگاه بنیادین آن در فهم متون دینی، طیّ دو قرن اخیر در سیر آموزشی رسمی حوزه های علمیه با کم توجّهی مواجه شده و از گذشته پربار خود فاصله ای محسوس گرفته است؛ به گونه ای که ناآشنایی بسیاری از طلّاب با منابع معتبر لغوی و روش های نظام مند واژه پژوهی، برخی برداشت ها از متن قرآن و حدیث را به اشکالات قابل توجّهی مبتلا ساخته است. حجّت الاسلام و المسلمین عبد الهادی مسعودی، پژوهشگر، نویسنده و مدرّس حوزه علمیه، در این مصاحبه به واکاوی این وضعیت می پردازد. مساله اصلی که وی تبیین می کند، کاستی های چندلایه در زمینه دو دانش لغت و صرف است؛ از ناآشنایی با کتاب های کهن لغت عربی و کم توجّهی به شاخه های تخصّصی همچون «غریب القرآن» و «غریب الحدیث» گرفته، تا نبود روشی مدوّن برای واژه پژوهی و کاستی های بحثِ از «حجّیت یا عدم حجیت قول لغوی» و نسبت آن با «اجتهاد لغوی». اهمّیت و ضرورت این مساله در آن است که تمام علوم حوزوی، از فقه و کلام تا تفسیر و حدیث، متن محورند و هرگونه ضعف در فهم واژگان، استنباط ها و پژوهش های دینی را تحت تأثیر قرار می دهد. پرسش محوری مصاحبه این است که حوزه علمیه چه خلأهایی در زمینه دانش لغت و صرف دارد و راهکار عملی برای پیوند دوباره طلّاب با منابع کهن و به خدمت گرفتن روش های نوین واژه پژوهی برای فهم قرآن و حدیث چیست؟ ویژگی شاخص این مصاحبه، ارائه یک آسیب شناسی جامع بر اساس تجربه زیسته علمی است که در ضمن آن به مساله «منابع دانش لغت» و «اجتهاد لغوی» نیز پرداخته می شود و ضرورت تربیت پژوهشگران و استادان توانمند در عرصه لغت و همچنین تأسیس رشته تخصّصی ادبیات عرب با گرایش قرآن و حدیث آشکار می گردد.