الهه تجویدی

ایجاد برندگردشگری در کشورهای در حال توسعه ای مانند ایران به خصوص در نواحی روستایی که با چالش های مختلفی روبه رو هستند درعین حال که جاذب گردشگری بوده می تواند به عنوان یکی از راه های مهم گریز چالش ها محسوب شود. از این رو هدف پژوهش حاضر به دنبال عوامل کلیدی و پیشران های اصلی شکل گیری برند گردشگری در سکونتگاه های روستایی شهرستان زبرخان در استان خراسان رضوی است. روش پژوهش براساس هدف از نوع کاربردی و براساس هدف توصیفی_پیمایشی با رویکرد آینده پژوهی است. روش جمع آوری اطلاعات به روش اسنادی (کتابخانه ای، مجلات علمی) و میدانی (پرسشنامه) بوده است. جهت استخراج عوامل کلیدی پرسشنامه در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و محیطی موثر بر شکل گیری برند گردشگری در سکونتگاه های روستایی تهیه و در بین اعضای جامعه نمونه توزیع و تکمیل گردید. جامعه نمونه این پژوهش را 25 نفر از کارشناسان و متخصصان تشکیل می دهند. جهت تجزیه وتحلیل داده ها و تحلیل ساختاری تأثیرگذاری هریک از شاخص های مؤثر بر شکل گیری برند گردشنگری سکونتگاه های روستایی از نرم افزارMicmac کمک گرفته شد. یافته های پژوهش نشان داده است که در بین 30 عامل مورد بررسی در سه بعد؛ سه عامل کلیدی شامل آگاهی جامعه محلی، دانش و مهارت کافی مردم برای انجام فعالیت تولیدی – خدماتی مرتبط با گردشگری مستقیم(3) غیرمستقیم(1278)، مشارکت زنان و دختران روستایی در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی گردشگری مستقیم(1)غیر مستقیم (405)، وجود پتانسیل برای توسعه انواع گردشگری (کشاورزی، ورزشی، خانه های دوم) مستقیم (6) غیرمستقیم (1680) به عنوان پیشران های کلیدی شناسایی شدند. که انتظار می رود با پیشران های یادشده شهرستان زبرخان بتواند در جهت ایجاد برند گردشگری در سکونتگاه های روستایی گام بردارد.

زمینه و هدف : صنعت گردشگری از بزرگ ترین صنایع در جهان و مهم ترین منبع درآمد و ایجاد فرصت های شغلی است. در همین راستا جوامع با اقدام به برند سازی در عرصه گردشگری باعث ایجاد تمایز و توسعه گردشگری روستایی می شوند. هدف مطالعه حاضر تحلیل فضایی شاخص های برند گردشگری مقصد در سکونت گاه های روستایی است. روش شناسی : روش تحقیق جمع آوری اطلاعات این پژوهش توصیفی- تحلیلی و به صورت اسنادی و میدانی (پرسش نامه) است. جامعه آماری پژوهش خانوارهای روستایی است که با توجه به فرمول کوکران 165 خانوار از کل 4726 خانوار روستایی ساکن در 10 روستای شهرستان زبرخان بررسی شده اند. یافته ها : بر پایه نتایج در مورد شاخص های ایجاد برند گردشگری روستایی، بررسی وضعیت شاخص ها در سطح روستاهای مورد مطالعه با استفاده از آزمون تی تک نمونه ای نشان داد روستای دیزبادعلیا در شاخص های تصویر برند، کیفیت ادراک شده و آگاهی از برند به ترتیب با میانگین 3/53، 3/83 و 4/29 رتبه اول و روستای اردوغش با میانگین 4/66 در شاخص حس تعلق به مکان، رتبه اول را به خود اختصاص دادند و همچنین براساس نتایج آزمون T شاخص حس تعلق به مکان و کیفیت ادراک شده به ترتیب با میانگین های 4/36 و 3/47 به عنوان مهم ترین شاخص های برند گردشگری در روستاهای مورد مطالعه بوده اند. نتیجه گیری و پیشنهادات : با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره ماباک مشخص شد شاخص های مؤثر بر ایجاد برند گردشگری در روستاهای دیزبادعلیا، اردوغش، باغشن و حاجی آباد به ترتیب با وزن های نهایی 33/23-، 33/46-، 33/46 و 33/56- بالاتر از حد ایده آل مثبت و در روستاهای حصار زبرخان، عصمت آباد و گرینه به ترتیب با وزن های 34/14-، 33/86- و 33/74- پایین تر از حد ایده آل است. نوآوری و اصالت : تحقیق حاضر در زمره معدود تحقیقاتی است که در حوزه برند گردشگری در منطقه مورد مطالعه انجام پذیرفته است.

امروزه اینترنت به عنوان رسانه ای قدرتمند در اختیار صنعت گردشگری است و باید اذعان داشت که این صنعت، هم اکنون یکی از مهم ترین صنایعی است که تحت تأثیر تحولات فناورانه و انقلاب اطلاعاتی قرار دارد و فرایند ایجاد و تبادل روزافزون اطلاعات در آن، روز به روز توسعه بیشتری یافته است. فناوری اطلاعات و ارتباطات، یک روش نوین ارتباطی و انقلابی در بازاریابی مقاصد گردشگری است. این فناوری با شکستن محدودیت های رسانه های سنتی و عبور از مرزهای جغرافیایی به طور موثرتر و با سرعت بیشتری به نشر اطلاعات می پردازد. در این مقاله وضعیت تبلیغات اینترنتی جاذبه های گردشگری درشهرستان مشهد ارزیابی و نقش هریک از متولیان گردشگری در خصوص معرفی و اطلاع رسانی جاذبه ها از طریق اینترنت تعیین گردید. متولیان سایت های گردشگری در پنج گروه شامل اشخاص، دانشنامه آزاد، سازمان های متولی گردشگری، دستگاه های غیرمتولی، هتل ها، آژانس های مسافرتی و مراکز خدمات گردشگری طبقه بندی شده اند. ابتدا تعداد 17 جاذبه از مهم ترین جاذبه های گردشگری شهرستان مشهد از مجموع 122 جاذبه مختلف انتخاب شد. سپس به شناسایی و جست وجوی هریک از وب سایت ها یا وبلاگ های مرتبط با جاذبه های گردشگری (حدود 100 هزار لینک) و تحلیل آن ها منطبق بر تعدادی از شاخص ها در ابزار تحلیلی الکسا، درمجموع هفت شاخص اقدام شد. نتایج مقایسه مجموع سایت های منتخب داخلی با مجموع سایت های منتخب خارجی نشان داد که سایت واتیکان با 37719 لینک بالاترین رتبه، به لحاظ تعداد لینک و سایت حرم امام رضا (ع) دارای بیشترین میانگین زمان بازدید (8:56 دقیقه) در بین سایت های بررسی شده است. علاوه بر رتبه های پایین سایت های داخلی در بین سایت های مقایسه شده، سهم متولیان دولتی بخش گردشگری حدود سه درصد در اطلاع رسانی است.