ارزیابی کیفیت محیطی روستاها پس از اجرای طرح هادی روستایی (مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان درگز)(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تأثیر طرح های توسعه ای بر کیفیت محیطی روستاهای بخش مرکزی شهرستان درگز، در قالب یک مطالعه توصیفی–تحلیلی طراحی و اجرا شده است. داده های مورد نیاز از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه و پرسشنامه جمع آوری شد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 172 خانوار تعیین و انتخاب پاسخ دهندگان با روش نمونه گیری تصادفی ساده انجام گرفت. تحلیل داده ها با به کارگیری روش های آمار توصیفی و استنباطی و با استفاده از نرم افزارهای SPSS و ArcGIS صورت پذیرفت. یافته ها نشان داد که 123 نفر از پاسخ دهندگان بهبود و 49 نفر کاهش کیفیت محیطی را پس از اجرای طرح ها گزارش کرده اند. آزمون آماری تفاوت معناداری بین وضعیت کیفیت محیطی قبل و بعد از اجرای طرح ها را تأیید کرد (z = -1.114، p = 0.111). از میان روستاهای مورد مطالعه، روستای اوتان لو با کیفیت محیطی «بسیار عالی»، نمونه ای موفق از هم افزایی مدیریت دولتی و طراحی مهندسی است؛ به طوری که بافت کالبدی–فضایی منسجم، شبکه چهارراهی منظم، هماهنگی در ساخت وساز و به کارگیری مصالح باکیفیت در معابر، به طور چشمگیری به ارتقای کیفیت محیطی این روستا کمک کرده است. در مقابل، روستای سعدآباد با وجود اجرای طرح، به دلیل عدم رعایت ضوابط فنی، استفاده از مصالح نامناسب و ساختار فضایی نامنظم، شاهد کاهش کیفیت محیطی بوده است. این یافته ها برجستگی نقش برنامه ریزی دقیق، نظارت کیفی و طراحی فضایی هوشمند در موفقیت طرح های روستایی را آشکار می سازد.