طراحی مدل حکمرانی داده در سیستم های مالی مبتنی بر هوش مصنوعی توضیح پذیر
منبع:
مدیریت مالی هوشمند سال ۲ تابستان ۱۴۰۵ شماره ۲ (پیاپی ۶)
38 - 56
حوزههای تخصصی:
تحول دیجیتال و گسترش هوش مصنوعی در صنعت مالی، فرآیندهای تصمیم گیری، مدیریت ریسک، ارزیابی اعتباری و کشف تقلب را متحول کرده است. با این حال، پیچیدگی مدل های هوش مصنوعی و ابهام در نحوه تصمیم گیری آن ها، چالش هایی نظیر کاهش شفافیت، مسئولیت پذیری، حفظ حریم خصوصی و رعایت الزامات نظارتی را به همراه داشته است. در این راستا، هوش مصنوعی توضیح پذیر به عنوان رویکردی مؤثر برای افزایش شفافیت و قابلیت تفسیر تصمیمات الگوریتمی مطرح شده است. بهره گیری مؤثر از این فناوری در سیستم های مالی، نیازمند استقرار چارچوبی منسجم برای حکمرانی داده است.هدف این پژوهش، طراحی مدل حکمرانی داده در سیستم های مالی مبتنی بر هوش مصنوعی توضیح پذیر است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و اکتشافی است. بدین منظور، ادبیات مرتبط با حکمرانی داده، هوش مصنوعی توضیح پذیر و فناوری های مالی به صورت نظام مند بررسی و ابعاد و مؤلفه های مدل از طریق تحلیل محتوا و نظر خبرگان استخراج شد. یافته ها نشان می دهد مدل پیشنهادی شامل ابعاد کیفیت داده، امنیت و حریم خصوصی، شفافیت الگوریتمی، پاسخگویی، مدیریت ریسک، انطباق مقرراتی و نظارت مستمر است.نتایج پژوهش بیانگر آن است که استقرار این مدل می تواند اعتماد ذی نفعان را افزایش داده، سوگیری های الگوریتمی را کاهش دهد، کیفیت تصمیمات مالی را بهبود بخشد و انطباق با الزامات قانونی و نظارتی را تسهیل کند. ازاین رو، مدل ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای سازمان های مالی، بانک ها، شرکت های فین تک و نهادهای ناظر مورد استفاده قرار گیرد.