اعظم غلامی

پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان به کارگیری مؤلفه های هوش در محتوای کتاب زیست شناسی دهم و اثر بخشی تدریس مبتنی بر آن صورت گرفته است. در بخش تحلیل محتوا تمام محتوای کتاب شامل متن، شکل و فعالیت در مقوله های معین نشانه گذاری و بررسی شد. برای بررسی میزان اثربخشی تدریس مبتنی بر انواع هوش در پیشرفت تحصیلی از روش شبه آزمایشی استفاده شد. جامعه آماری کلیه دانش آموزان پایه دهم شهر تهران و نمونه آماری شامل 2 کلاس 24 نفری بود. ابزار اندازه گیری پیشرفت تحصیلی، آزمون محقق ساخته 16 سوالی بود که روایی صوری سؤالات مورد تأیید اساتید حوزه زیست شناسی قرار گرفت. طرح به صورت پیش آزمون-پس آزمون با دو گروه شاهد و آزمایش انجام شد. نتایج تحلیل محتوا نشان می دهد که در این کتاب ، بیشتر به هوش کلامی-زبانی و در مرتبه بعدی به هوش منطقی-ریاضی توجه شده است. همچنین میزان استفاده از مؤلفه های هوش در قالب های ارائه محتوا و میزان کاربست آنها در فصول مختلف کتاب به یک اندازه نیست. نتایج تدریس بر اساس هوش های چندگانه نشان می دهد گروه آزمایش در مقایسه با گروه شاهد نمرات بالاتری کسب کردند که نشان از مؤثر بودن مداخله آزمایشی دارد.

آموزش و پژوهش در حوزه های زیست شناسی به سایر علوم پایه و به خصوص علم شیمی نیازمند است. شناخت ساختار شیمیایی مولکولهای زیستی و واکنشهای آنها برای درمان بیماریها ضروری است. بیماری سرطان رشد غیر طبیعی سلولهایی در بدن است که از قبل سالم بوده اند. برای جلوگیری از رشد سلولهای سرطانی داروهای استفاده شده باید از طریق برهمکنش با DNA این سلولها از رشد آنها جلوگیری کنند. اولین دارویی که به عنوان داروی ضد سرطان معرفی شد کمپلکس دی آمین دی کلروپلاتین(II) یا سیس پلاتین است. این کمپلکس در داخل بدن اتمهای کلر خود را از دست داده و تبدیل به دی آمین دی هیدروکسوپلاتین(II) میشود. بعد از آن به دلیل داشتن ساختار مربع مسطح، در مجاورت DNA سلولهای سرطانی آنیونهای هیدروکسید کوئوردینه شده به کاتیون پلاتین(II) با اتمهای N7 بازهای آلی گوانین مجاور جابجا شده و پس از متصل شدن به DNA این سلولها موجب جلوگیری از رشد آنها میشود. کمپلکسهای پلاتین(IV) نسبت به پلاتین(II) پایداری بیشتری دارند ولی در محیط بیولوژیکی، در حضور آسکوربیک اسید و گلوتوتامیک اسید تبدیل به پلاتین(II) شده و همانند سیس پلاتین به مولکول DNA سلولهای سرطانی کوئوردینه می شوند. همچنین عملکرد کمپلکسهای طلا(III) برای از بین بردن سلولهای سرطانی همانند سیس پلاتین میباشد.

هدف پژوهش حاضر شناسایی آسیب ها و کارکردهای حاصل از اجرای برنامه درسی کارورزی در گروه های علوم پایه دانشگاه فرهنگیان است. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان ورودی سال 1393 رشته های علوم پایه مرکز آموزش عالی شهید شرافت تهران (145 نفر) تشکیل دادند به عنوان نمونه هم انتخاب شدند. سپس 38 سوال در 7 معیار اصلی شامل ارزیابی دانشگاه فرهنگیان، اساتید کارورزی عمومی، اساتید کارورزی تخصصی، مدارس پذیرنده کارورز، معلمان راهنما، خود کارورزان و ارزیابی ادارات آموزش و پرورش طراحی شد و یک سوال مربوط به رشته تحصیلی پرسیده شد که توسط اساتید علوم تربیتی و متخصص مورد تایید قرار گرفت و پرسشنامه 5 گزینه ای بر اساس طیف لیکرت شکل گرفت. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون t تک نمونه ای، t زوجی و آنالیز واریانس یک راهه انجام شد. بررسی نتایج نشان داد که همه عوامل دخیل در امر کارورزی نامبرده موفقیت زیادی نداشته اند و در مرز نامطلوب هستند و بیشترین آسیب از سوی ادارات آموزش و پرورش و کمترین آسیب از طرف دانشجویان کارورز بوده است. همچنین نتایج در مقایسه بین رشته های علوم پایه نشان داد که بیشترین آسیب را گروه زیست شناسی و کم ترین آسیب را گروه فیزیک متحمل شده اند.

هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان تأثیر تدریس به روش آزمایشگاه بر یادگیری مفاهیم زیست شناسی است. جامعه آماری، کلیه دانش آموزان پسر و دختر پایه هفتم سال تحصیلی 96-95 شهرستان دامغان بود. نمونه آماری شامل 4 کلاس 28 نفری و به صورت تصادفی از هر گروه پسران و دختران یک کلاس به عنوان گروه آزمایش و کلاس دیگر به عنوان گروه گواه انتخاب شد. روش پژوهش، شبه آزمایشی و ابزار پژوهش، آزمون محقق ساخته 10 سوالی بود. روایی صوری و محتوایی سوالات پژوهش با اعمال نظر دست اندرکارن علوم زیستی بررسی شد. طرح پژوهش به صورت پیش آزمون-پس آزمون و برای گروه آزمایش از تدریس به روش آزمایش و برای گروه گواه از تدریس به روش سخنرانی استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کواریانس انجام شد. نتایج نشان داد دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گواه به طور معنا داری نمره بالاتری کسب کردند و همچنین مشخص شد که پسران نسبت به دختران نمره بالاتری را کسب نمودند اما تفاوت معنادار نبود و اثر تعاملی وجود نداشت؛ یعنی جنسیت تاثیر زیادی در یادگیری نداشته است.

یکی از ارکان سلامت جامعه، تأمین نیازهای جسمی و ذهنی از طریق تغذیه مطلوب است. هدف پژوهش حاضر، بررسی میزان توجه کتاب های درسی علوم ابتدایی نسبت به مقوله ها ی سواد تغذیه ای است. جامعه آماری پژوهش، کتابهای علوم تجربی دوره ابتدایی و 255 نفر از آموزگاران شهرستان کرمانشاه بودند. روش آماری این پژوهش، تحلیل توصیفی داده ها بود .به این منظور از روش تحلیل محتوای کریپندوروف و روش های آمار توصیفی استفاده شد. مقوله ها از نظر سه هدف دانشی، مهارتی و نگرشی مورد بررسی قرار گرفتند. ابزارتحلیل کتابها، سازه تحلیل محتوا و ابزار گردآوری داده ها برای بررسی نظرات معلمان، پرسشنامه محقق ساخته بود. نتایج تحلیل محتوا نشان داد میزان توجه به مقوله ها در متن کتابها 44%، سؤالات 1/22% وتصاویر9/33% است.میزان توجه به مقوله های دانشی درمتن، تصویرو سؤالات کتابها 2/82 % ، مقوله های مهارتی 6/16% و مقوله های نگرشی 2/1 % می باشد. در بررسی نظرات معلمان مشخص شد که مقوله-های دانشی و تصاویر در کتاب علوم دوم و سوم و مقوله های مهارتی و ارزشی در کتاب علوم پایه سوم بیشتر از سایر کتاب ها بوده است.

همگام با پیشرفت و توسعه علوم و فناوری شاهد دگرگونی هایی در فلسفه، محتوا و روش های آموزشی هستیم. رویکردهای سنتی جای خود را به رویکردهای نوینی نظیر ساختن گرایی داده است.به همین دلیل بهترین سرمایه گذاری در آموزش وپرورش توجه بیشتر به شیوه های نوین آموزشی است.یکی از این شیوه ها استفاده از دست سازه ها می باشد. از طرفی دیگر درزمینه تربیتی، معلمان می توانند با اعمال شیوه های مناسب، انگیزش پیشرفت را در دانش آموزان شناسایی و آن را رشد دهند. لذا در این پژوهش به بررسی مقایسه میزان تأثیرگذاری روش تدریس به کمک دست سازه ها بر انگیزه پیشرفت نسبت به روش سنتی در زیست شناسی پایه دهم پرداخته شده است. شیوه تحقیق از نوع شبه آزمایشی به روش طرح 4 گروهی سولومون می باشد. جامعه آماری کلیه دانش آموزان پسر پایه دهم فریدن در سال تحصیلی 1396-1395 است. نمونه آماری شامل چهار گروه که مجموعاً 103 نفر هستند و به روش خوشه ای صورت گرفته و اختصاص آن ها به گروه آزمایش و گواه کاملاً تصادفی است. در گروه های آزمایش تدریس همراه با استفاده از دست سازه ها و در گروه های گواه تدریس به روش سنتی بوده است. نتایج حاصل از تحلیل آماری در سطح 5% تفاوت معنی داری رابین گروه های گواه و آزمایش نشان می دهد؛ که نشان دهنده مؤثر بودن استفاده از دست سازه ها روی انگیزش پیشرفت نسبت به روش سنتی است.

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دهم دوره دوم متوسطه سال 97-1396 از منظر فعال و غیرفعال بودن بر اساس روش ویلیام رومی انجام شد. جامعه آماری پژوهش کل محتوای کتاب زیست شناسی پایه دهم شامل متن، تصاویر و سوالات بود. در این تحقیق از نمونه گیری استفاده نشد لذا تمام صفحات کتاب مورد بررسی قرار گرفت. در تألیف این کتاب تمرین های دوره ای، فعالیت و پرسش های پایان فصل گنجتانده نشده است. لذا پرسش های داخل متن در بخش محتوا مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به یافته های تحقیق محاسبه ضریب درگیری 19/0 برای متن و ضریب درگیری 06/0 برای تصاویر، نشان می دهد هم متن کتاب و هم طراحی تصاویر آن به صورت غیرفعال است. همچنین مقایسه بین محتوای بخش جانوری و گیاهی نمایانگر آن است که هر دو بخش به صورت غیر فعال نگاشته شده اند و میزان غیر فعال بودن در مباحث جانوری بیشتر است.