محمدمحسن حیدری

قانون از ضرورت های زندگی اجتماعی بشر است و در نظام اسلامی، قوانین تجلی بخش ضوابط اسلامی می باشد و قانون به مثابه نرم افزار اداره کشور و جاده ای برای رسیدن به اهداف و آرمان های نظام اسلامی است. بر این اساس قانون گذاری در نظام اسلامی نقش مهمی دارد و هدف در این پژوهش، تبیین بایسته های قانون گذاری از نگاه آیت الله خامنه ای می باشد، و پرسش اصلی عبارت است از: قانون گذاری در اندیشه معظّمٌ له چه بایسته هایی دارد؟ از دیدگاه ایشان، مهم ترین شاخص در قانون گذاری مطابقت قانون با شرع و توجه به قانون اساسی در قانون گذاری است؛ توجه به عدالت اجتماعی و هم خوانی قانون با نیازهای مردم و آرمان گرایی مبتنی بر واقع گرایی، از دیگر شاخص های قانون گذاری از دیدگاه آیت الله خامنه ای می باشد. در این پژوهش در گردآوری اطلاعات، از روش توصیف و تحلیل محتوای بیانات معظّمٌ له استفاده شده است

مسئله اختلاف در هلال ذی الحجه یکی از مسائل مهم و تأثیرگذار در حج است و همواره این پرسش مطرح است که حکم تکلیفی و وضعی وقوف در عرفات با اهل سنت و سایر مناسک چیست؟ از دیدگاه امام خمینی، در شرائط تقیه، انجام مناسک حج با اهل سنت واجب بوده و چه در فرض شک در ثبوت هلال یا علم به عدم ثبوت هلال، مناسک انجام شده مجزی است؛ بلکه عدم همراهی با اهل سنت و صحت وقوف در روز عرفه حقیقی محل اشکال است. این پژوهش در تلاش است تا نقطه نظرات امام خمینی در این مسئله را تبیین کرده و مستندات آن را تشریح کند.

تقریب و همگرایی از نیازهای اساسی و مهم امروزِ  جهان اسلام است. یکی از منادیان وحدت مسلمین و تقریب در جهان اسلام، امام خمینی است. توجه به مسئله تقریب، افزون بر سیره عملی امام خمینی، در مباحث علمی و آثار فقهی ایشان نیز متبلور شده است. در این پژوهش با تشریح آرای امام خمینی درباره ماهیت تقیه مداراتی، حکم تکلیفی و محدوده تقیه مداراتی، اجزای عمل مقرون به تقیه (چه تقیه خوفی، چه تقیه مداراتی) و مشروط نبودن تقیه به عدم مندوحه، و مقایسه این آرا با دیدگاه فقهای دیگر، و اهمیت تقریب و همگرایی در اندیشه فقهی امام خمینی تبیین شده است.