علیرضا ملک پور

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی عدالت آموزشی برای دوره دوم متوسطه با تأکید بر آزمون های سراسری سازمان سنجش کشور برای ورود به دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی و نتایج آن بر عایدی سازمان و ادبیات این حوزه اجرا شده است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی محسوب می شود و با استفاده از نظریه پردازی داده بنیاد به صورت کیفی اجرا و نمونه گیری به روش نظری و با بهره مندی از روش های هدفمند(قضاوتی) و گلوله برفی(زنجیره ای)، که بر مبنای آن مصاحبه با کارشناسان عالی، خبرگان و متخصص باتجربه آموزش و پرورش و اساتید متخصص در این زمینه که در حوزه علمی و پژوهشی، تجربه و تخصص داشتند، تا زمان رسیدن به اشباع نظری انجام گرفت. نتایج تحلیل داده های به دست آمده طی فرایند کدگذاری های باز، محوری و انتخابی، به ایجاد نظریه داده بنیاد در حوزه حوزه عدالت آموزشی منجر شد. عناصر مدل طراحی شده از، شرایط علّی، زمینه ای و واسطه ای تشکیل شده است که پدیده محوری، پیامدها و راهبردهای اجرای خط مشی عمومی را نشان می دهد. مدل طراحی شده در این پژوهش شامل شرایط علّی(تصمیم سازى عادلانه و بهره مندى از منابع)، شرایط زمینه ای (بسترسازی توزیع منابع و پشتیبانی و حمایت های مسئولین)، عوامل مداخله گر (شرایط سازمانی تأثیرگذار و شرایط اجتماعی تأثیرگذار)، عناصر تشکیل دهنده است که پدیده محوری عدالت آموزشی، راهبردهای اجرای خط مشی عمومی(راهبردهای آموزشی و آگاه سازی، راهبردهای ساختاری و تجهیزات، راهبردهای حمایتی و انگیزشی) و پیامدها(پیامدهای فردی، پیامدهای مدیریتی و پیامدهای اجتماعی) را نشان می دهد. در نتیجه مسئولین مربوطه، می توانند از نتایج این پژوهش، برای کارآمدی بیشتر عدالت آموزشی در آموزش و پرورش بهره برداری کنند. همچنین با توجه به شرایط موجود، عدالت آموزشی در جامعه، نیاز اساسی محسوب می شود. بر اساس نتایج بدست آمده در راستای عدالت آموزشی با عناوین کیفیت آموزش، استفاده از دبیران مجرب و متخصص در مناطق محروم با طرح های تشویقی، توجه به زیرساخت ها و امکانات آموزشی و استفاده از فناوری های نوین آموزشی، حمایتی و انگیزشی و تأمین منابع مالی، توزیع عادلانه منابع آموزشی بین مناطق محروم، اصلاح نظام سنجش و پذیرش دانشگاه ها باید مورد توجه ویژه مسئولین و خط مشی گذاران وزارت علوم و تحقیقات و وزارت آموزش و پرورش قرار گیرد تا در زمینه پیاده سازی عدالت آموزشی گام های اساسی برداشته شود. همچنین از نظر ادبیات و مبانی نظری نیز خلأ تئوریکی را غنی می کند.

هدف اصلی از آموزش و به ویژه آموزش های فنی و حرفه ای این است که دانش و مهارت های عملی مورد نیاز بازار کار را به دانش آموختگان ارائه دهد. آموزش های فنی و حرفه ای سیستم ارتباطی است که در نتیجه با آموزش مهارت ها به دانش آموختگان در انتقال موفقیت آمیز آنان به بازار کار پس از اتمام آموزش خود نقش بسزایی دارد . به علاوه، در دنیای معاصر به واسطهی تسلط تکنیک و علوم وابسته به آن، نقش فارغ التحصیلان فنی و حرفه ای در فرآیند تحول جوامع بسیار پر رنگ شده است و به همان نسبت حوزه انتظار از نقش عملکردی آنان وسعت یافته است. بنابراین، برنامه ریزی ها و ارائه آموزش های فنی و حرفه ای ناقص که هماهنگی ضعیف در همسویی با خواسته های بازار کار و اولویت های توسعه ملی دارند منجر به شکست و غفلت جدی در مورد بهبود مهارت های افراد می شود. این عدم موفقیت جوانان منعکس کننده فرایند ضعیف نظام برنامه ریزی آموزشی است هدف پزوهش حاضر ارزیابی چالش های آموزش فنی و حرفه ای در کشور می باشد روش تحقیق پژوهش حاضر کیفی است نتایج پژوهش با نرم افزار ANP نشان داد عوامل چالش های بازار کار با وزن 0.446 در رتبه اول ، عوامل چالش های ضعف در مدیریت منابع انسانی با وزن 0.313 در رتبه دوم، عوامل چالش های اداری ساختاری با وزن 0.241 در رتبه سوم قرار گرفته است.

در این پژوهش از روش توصیفی-پیمایشی استفاده شد و حجم نمونه به تعداد 95 نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای نسبتی از 112 نفر جامعه آماری مدیران انتخاب شد. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته در مقیاس پنج درجه ای لیکرت بود و داده ها پس از جمع آوری به وسیله نرم افزار  SPSSویرایش 16 تجزیه وتحلیل و از آمار توصیفی و آزمون آماری ANOVA و t مستقل استفاده شد. نتایج نشان داد که مدیران در هر یک از مهارت های فنی، انسانی و ادراکی نیاز به آموزش دارند. اولویت اول در نیاز آموزشی مهارت های فنی و پایین ترین اولویت مهارت انسانی بود. بین میانگین نیاز به مهارت های فنی، انسانی و ادراکی در رشته تحصیلی مختلف  مدیران، تفاوت معنی داری وجود دارد. در میانگین نیاز به مهارت های فنی، انسانی و ادراکی در مدرک تحصیلی لیسانس و فوق لیسانس، در مقاطع تحصیلی ابتدائی و متوسطه اول و سوابق خدمت مختلف تفاوت معنی داری وجود ندارد.