حسین خدری

هدف پژوهش حاضر،واکاوی وتبیین استراتژی های سنجش و ارزش یابی دربرنامه درسی متوسطه اوّل است. رویکردانجام پژوهش، کیفی با متد تحلیل محتوای قراردادی است. جامعه پژوهش، صاحب نظران کلیدی سنجش وارزش یابی استان گلستان بودندکه با روش نمونه گیری گلوله برفی ملاک محور، تعداد20 نفرتا اشباع داده ها،ازطریق مصاحبه نیمه ساختاریافته درپژوهش شرکت داده شدند. داده ها بااستفاده از روش کد گذاری ونرم افزار MAXQDA درسه گام کشف مفاهیم، زیرمقوله ومقوله اصلی تحلیل شدند. براساس یافته ها، استراتژی های سنجش وارزش یابی در برنامه درسی متوسطه اوّل درچهار مقوله اصلی سلسله مراتبی، فراگیر محور، متخصّص محور وآمیخته دسته بندی شده است. سلسله مراتبی مبتنی برهدف وعمل نگری ، فراگیرمحوری مبتنی برنیاز، متخصص محور براساس نظر و هم چنین آمیخته را می توان مبتنی برمشارکت وچندبعدی دانست. یافته ها حاکی است، دوره متوسطه اوّل کشورما با چالش زیادی در زمینه سنجش وارزش یابی دربرنامه درسی روبرو است. بنابراین رفع آن با کاربرد صحیح استراتژی های سنجش وارزش یابی دربرنامه درسی این دوره توسّط دبیران با برگزاری کارگاه های آموزشی امکان پذیر خواهد بود.

در دهه های اخیرنحوه ی ارزش یابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان توجّه ی بسیاری از مسؤلین، اولیا و متخصّصان را به خودجلب نموده است. پژوهش حاضر باهدف اکتشاف مبانی واصول ارزش یابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ی متوسّطه ی اوّل طراحی گردید. این مطالعه با رویکرد کیفی وروش تحلیل محتوا انجام شد. 20 مشارکت کننده به صورت هدفمند از بین متخصّصان برنامه ریزی درسی،کارشناسان حوزه ی ارزش یابی ادارات آموزش و پرورش و دبیران موفّق دوره ی متوسطه اوّل انتخاب شده و با سؤالات باز مورد مصاحبه نیمه ساختار یافته قرار گرفتند. اطّلاعات با روش تحلیل محتوا در سه گام کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها حول دو محور مبانی شامل 93 کد اوّلیه درکدگذاری باز و 8 دسته در کدگذاری محوری براساس شباهت موضوعی و در مرحله ی کدگذاری انتخابی،مبانی فلسفی و مبانی علمی به عنوان متغیّر مرکزی یا اصلی ؛و محوراصول شامل 68کد اوّلیه درکدگذاری باز و 8دسته در کدگذاری محوری براساس شباهت موضوعی و در مرحله ی کدگذاری انتخابی توجّه به فرآیندها،ابزارها و همه جانبه نگری به عنوان متغیّر مرکزی یا اصلی استخراج شدند. براساس یافته های این مطالعه، ارزش یابی پیشرفت تحصیلی دوره ی متوسّطه ی اوّل کشورما با چالش زیادی به ویژه در مبانی واصول روبرو است؛که ضرورت این مورد کاملاٌ به چشم می خورد و رفع این چالش ها با آگاهی دبیران از مبانی و اصول ارزش یابی پیشرفت تحصیلی امکان پذیراست.

هدف اساسی از انجام پژوهش حاضر، شناخت و آگاهی از نقش استفاده از فناوری IT,ICT در بهبود فرایند آموزشی درس قرآن در مدارس دوره ی ابتدایی بود. به این منظور با توجّه به مبانی نظری و پیشینه ی پژوهش، سه سؤال در رابطه با مؤلفه های مورد مطالعه مطرح و از جامعه ی آماری هزار و صد و چهل و شش نفر معلّم، سیصد نفر (صد و بیست و نه نفر شهری و صد و هفتاد و یک نفر روستایی) با فرمول کوکران در سطح اطمینان 95% و با میزان دقّت 5% به عنوان حجم نمونه با روش نمونه گیری تصادفی از بین معلّمان دوره ی ابتدایی استان گلستان، شهرستان گنبد کاوس انتخاب شدند. برای پاسخ به این سؤال ها، از پرسشنامه ی محقق ساخته حاوی سی و یک سؤال، شامل: اطلاعات عمومی، سؤالات کمی و سؤالات مربوط به متغیرهای پژوهش بر حسب طیف طبقه بندی لیکرت استفاده که برای تعیین روایی[1]، از قضاوت متخصصان و برای تعیین پایایی[2] یک اجرای آزمایشی بر روی سی نفر از معلّمان، از طریق آلفای کرونباخ ضریب برابر 81/0 داده های لازم به دست آمد. داده ها با استفاده از شیوه های آمار توصیفی شامل: محاسبه ی فراوانی، فراوانی درصدی، جداول و نمودار و آمار استنباطی شامل: آزمون خی دو مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است. نتایج خی دو نشان داد که: بین استفاده از فناوری IT,ICT و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس قرآن دوره ی ابتدایی رابطه ی معنی دار وجود دارد. بین استفاده از فناوری IT,ICT و بهبود فرایند آموزشی دانش آموزان در درس قرآن دوره ی ابتدایی رابطه ی معنی دار وجود دارد. استفاده از فناوری IT,ICT در صورت مشارکت فعّال دانش آموزان تأثیر بیشتری در فرایند تدریس قرآن دارد.