سارا جلالیان

ژیل دلوز یکی از مهمترین فیلسوفان تجربه گرا و پساساختارگرای معاصر است که نظریاتش درباره هنر حائز اهمیت است.یکی از ارکان اصلی تفکر پست مدرنیست دوری از مرکزیت است، چیزی که در نوع تفکر ریزوم گونه ی دلوز نیز به آن اشاره دارد. از دیدگاه دلوز، ریزوم نمایانگر وضعیت نمادین پسامدرنیسم است. هدف این پژوهش بازخوانی مفهوم ریزوم در آثار معماری پیترآیزنمن می باشد. پیترآیزمن دراثر خود به دلیل ویژگی های معمارانه، موقعیت خاص شهری و عملکرد؛ از اشکال منحنی وار و ضد سلسله مراتب عمودی، بدون درجه بندی و بی مرکز بهره جسته است که بیانگر ریزوم می باشد. با توجه به نمودارهای-بصری در پژوهش حاضر، مفهوم ریزوم در ساختمان فرهنگی گالیسیا دیده می شود. این مفهوم در بنا نه تنها، متمرکز نیست بلکه بصورت پراکنده و افقی وجود دارد و باعث نوآوری و ایجاد اثری خلاقانه شده است. در راستای پژوهش این سوالات مطرح بوده که در مجموعه فرهنگی گالیستای پیترآیزنمن خوانش دلوزی ریزوم وجود دارد؟چگونه می توان مصداق های مفهوم ریزوم از منظر فلسفه پساساختارگرایی را در آثار آیزنمن جست وجو کرد؟ رویکرداین پژووهش کیفی و از نوع توصیفی_تحلیلی با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و میدانی می باشد. که در آن محقق در مرحله اول به تشریح وتبیین ریزوم و ریزوم از نگاه دلوز وآثار پیترآیزنمن و ساختمان فرهنگی گالیسیا پرداخته و در مرحله دوم با توجه به یافته های تحقیق حرکت نیروها در فرم معماری ساختمان از منظردلوزتحلیل نموده است. نتایج پژوهش نشان می دهد، دوری از مرکزگریزی(ریزوم) در ساختمان کاملا صدق می کند و قسمت هایی که باعث شکل گیری حجم می شود با نیروی قوی تر و قسمت هایی که تاثیر کمتری در کار دارد بصورت خط نازک وخط چین نشان داده شده و نیز خط های افقی و نرم و انعطاف پذیر موجود در ساختمان که بیانگر سیالیت و حرکت است به خوبی نمایانگر مفهوم ریزوم در این بنا می باشد.

ادراک و شناخت انسان از زیبایی فضا در معماری باغ ایرانی، براساس رابطه دو سویه انسان با فضای باغ شکل می گیرد. دانش طراحی باغ های ایرانی که هدف خود را دستیابی به محیط و فضایی نیکو و زیبا برای انسان می دانستند، در پی شناساندن راه های عمق بخشی به این رابطه، بیشترمحققان از دستاوردهای دانش روانشناسی محیط بهره جسته اند. اما ادراک زیبایی، به عنوان یک موضوع معرفت شناختی، ریشه های مفهومی خود را از دیگر حوزه های معرفتی و فلسفی از جمله پدیدارشناسی نیز می گیرد و پدیدارشناسی را نیز می توان خاستگاه مفهوم پردازی در زمینه ادراک زیبایی دانست، هرچند طراحان کمتر از این منظر به ادراک نگریسته اند. این پژوهش با هدف بهره گیری بیشینه از اندیشه های نظریه پردازان روانشناسی محیط و پدیدارشناس در زمینه ادراک زیبایی، می کوشد تا با مقایسه و تطبیق یافته هایادراک در دوحوزه روانشناسی محیط و پدیدارشناسی، دستاوردهای ثمربخش آراء فلسفی در این زمینه را با نگاهی بر کاربرد آن در ادراک زیبایی عناصر اصلی سازمان فضایی در باغ ایرانی آشکار سازد. در این مقاله ادراک زیبایی عناصر تشکیل دهنده سازمان فضایی باغ ایرانی با استفاده از آراء فیلسوفان و نظریه پردازان مطرح در وادی دو حوزه معرفتی پدیدارشناسی و روانشناسی محیط مورد تطبیق و بررسی قرارگرفته است؛ این پژوهش با رویکرد کیفی از نوع «توصیفی-تحلیلی» (غیر اثبات گرایانه) می باشد و از نظر هدف، در دسته پژوهش های بنیادی و توسعه ای قرار می گیرد و با استفاده از روش «تحلیل محتوا» و «تحلیل مفهومی»، دیدگاه های ادراک زیبایی را در دو حوزه معرفتی با مقایسه تطبیقی و با محوریت عناصر تشکیل دهنده سازمان فضایی باغ های ایرانی که با روش تجزیه و تحلیل موردی مورد شناسایی و ارزیابی قرار داده است؛ یافته های پژوهش بیان می دارد که نظریات و اندیشه های نظریه پردازان در دو حوزه معرفتی در شفاف سازی«ماهیت ادراک و محتوای ادراک زیبایی» و نیز تدقیق «ساختار فرآیند ادراک زیبایی و مراتب آن» در شناخت و ارزیابی عوامل زیبایی شناسانه سازمان فضایی باغ های ایرانی، کارکرد، ویژگی و مراتب ادراک زیبایی برای انجام فعل تطبیق، تمامی دیدگاه ها و تلفیقات مربوط به ادراک زیبایی عناصر باغ های ایرانی را در هر دو حوزه می توان بر مبنای چهار رویکرد «صوری»، «پدیدارشناختی»، «نمادین» و «ادراکی» مورد ارزیابی و تطبیق قرار داد؛ نتایج بدست آمده از تطبیق های صورت گرفته بیانگر این است که در حوزه روانشناسی محیط تمرکزاصلی فرآیند ادراک زیبایی متمرکز بر «عملکرد عناصر و محیط» بوده و در مقابل، فرآیند ادراک زیبایی در حوزه پدیدارشناسی بر «معنای عناصر و محیط» و «تجربه زیسته از محیط» در باغ های ایرانی تاکید دارد.

امنیت یکی از بنیادی ترین نیازهای انسان به شمار می رود. در دهه های اخیر با افزایش تهدیدات و مخاطرات طبیعی و انسانی، نیاز به بازاندیشی در شیوه های تأمین امنیت کالبدی و عملکردی فضاهای مسکونی بیش ازپیش احساس می شود. ازاین رو مفهوم اتاق امن به عنوان فضایی باقابلیت پناه دهی و حفاظت در شرایط بحران در بسیاری از کشورها موردتوجه قرار گرفته است. در این پژوهش به بررسی مؤلفه های تأثیرگذار جهت ایجاد یک مدل مناسب برای اتاق امن می پردازیم. پژوهش از نوع توصیفی - تحلیلی است با رویکرد کیفی و روش توصیفی - تحلیلی و ابزار گردآوری داده ها فیش برداری و روش گردآوری داده ها کتابخانه ای است و تجزیه وتحلیل داده ها به کمک استدلال منطقی انجام شده است. ازاین رو، نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که شاخصه ها و عواملی همچون: فرم، مکان یابی، ابعاد و اندازه، تهویه، سیستم های بهداشتی، تجهیزات اضطراری، روشنایی، ارتباطات، ساختار سازه، آب و مواد غذایی، بستگی (نفوذپذیری، تراکم)، مصالح به کاررفته، دسترسی و دکوراسیون داخلی از عوامل تأثیرگذار در طراحی اتاق امن است و در این پژوهش به ارائه مدل کاربردی و راهبردی جهت بهره گیری در ساخت اتاق امن پرداخته ایم.