مرضیه بدیعی

جایگزینی واجِ زبان وام دهنده با واجی از زبان وام گیرنده «جایگزینی واج» نامیده می شود. تا به حال جایگزینی واکه ها در وام واژه ها بیشتر مورد توجه محققان بوده است، ولی بررسی جایگزینی همخوان کم تر مورد بحث قرار گرفته است؛ به خصوص از دیدگاه نظریه بهینگی (پرینس و اسمولنسکی، 2004 /1993) و یا از دیدگاه آموزش زبان به جایگزینی همخوان ها پرداخته شده است (رزم دیده و ناصری، 1398). ولی در این مقاله جایگزینی همخوان در وام واژه ها بررسی شده است چون وام واژه ها بهتر می توانند رفتار واجی عامه مردم فارسی زبان را نشان دهند. نوع و رتبه بندی محدودیت ها نیز گویای این تفاوت هاست. در این تحقیق تعداد 295 واژه انگلیسی از فرهنگ سه جلدی عمید و واژه یاب گوگل استخراج شد و مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شبیه ترین همخوان موجود در زبان وام گیرنده با توجه به بافت آوایی در جایگزینی شرکت می کند، ولی رتبه بندی محدودیت ها تغییر نمی کند. از آنجایی که هیچ کدام از همخوان های/T/، /w/، /k/ و /g/ در زبان فارسی نقش واجی ندارند، همخوان /T/ در آغازه و پایانه هجا به ترتیب با همخوان های[t] و [s] جایگزین می شود. همخوان /w/ در ابتدای واژه با همخوان لبی دندانی [v] جایگزین می شود. البته از آنجا که این همخوان دولبی نرمکامی فقط به صورت آوای میانجی در زبان فارسی کاربرد دارد، پس از شکسته شدن خوشه آغازین /sw/ در ابتدای واژه، همچون یک آوای میانجی عمل می کند و معمولاً جایگزین نمی شود. دو همخوان نرمکامی/k/ و /g/نیز با توجه به نوع بافت یا به همخوان های کامی /c/ و /Š/تبدیل می شوند یا اصلاً جایگزین نمی شوند.

افزودة صفت به آن دسته از وابسته های صفت اطلاق می ِ ظرفیتیِ این جزءِیعنی جزو متمم های آن نیست. افزودهها پس از بیرون آمدنِِ آنها در ساخت های نحویِ گوناگون، به آنها افزوده می شوند. هدف ما در مقالة حاضر ای براساس نظریة وابستگی به این سؤالها پاسخ دهییا صفتهای فارسی نیز همچون افعال و اسمها دارای افزودههایی هستند، و اگر هستند این افزوده دیگر ای افزوده های صفت به چه صورت هایی بیان می شوند و جایگاه آنها، نحوة توزیع آنها و جهت افزودگی و اتصال آنها به هسته چگونه است؟ در پایان به این نتیجه رسیدیی دارای دو دسته افزوده هستند به شرح زیر: 1. افزودة عام صفت، 2. افزودة خاص صفت. در این مقاله همچنی ای این افزوده یدِ صفت و صفتِ صفت ظاهر میشوند. افزوده های خاص صفت نسبت به افزوده های عام صفت از میزان وابستگی بیشتری با هسته برخوردارند. به عبارتی دیگر، افزوده های خاصِ صفت تنها هستة گروه صفتی را توصیف می ی های عام،ی را توصیف می یگاه و توزیع آنها در ساخت گروه صفتی، هر دو نزدی ی روند، با ایی معمولاً قبل از هسته، و افزودة خاصِ صفت معمولاً بعد از هسته به ی رود.