حسن فتح زاده

جایگاه آگاهی نزد کانت بر اساس تکثر و بالضروره نوعی آپارتوس صورت بندی شده است که مستلزم تناسب هر جزء آن با اجزای دیگر آگاهی است؛ قلمرویی که مختصات آگاهی را تعیین و آن را به جریان می اندازد. در عقل نظری که طبیعت و اصل علیت بر آن حاکم است شاکله نقش واسطه میان امور تجربی محض و مفاهیم محض ایفا می کند. اما در عقل عملی که مبتنی بر طبیعت و اصل علیت نیست بلکه مبتنی بر ازادی و بازنمایی غیرعلّی است، به دلیل فقدان سویه تجربی و واقعیت تجربی آن نیاز به الگویی است تا به مثابه شاکله امر نومنال یعنی آزادی را با واقعیت تجربی عمل پیوند دهد و مختصاتی برای بازنمایی امر خیر فراهم آورد. از سویی دیگر همسو با خوانش لکان از کانت و نقش فانتزی در تعیین مختصات و چارچوب رفتار آدمی، میل منشا بازنمایی های سوژه است. شاکله همانند فانتزی مختصات میل ورزی ما را در ساحت عقل نظری و عملی مشخص می کند. الگوی قانون اخلاقی در عقل عملی به مثابه فانتزی نخستین عمل می کند و نامیرایی نفس و وجود خدا به مثابه فانتزی ثانویه این مختصات را فراهم می کند.