واکاوی فرایندها و دلالت های گسترش استفاده از کتاب های کمک درسی: تحلیلی داده بنیاد (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
با گسترش استفاده دانش آموزان از کتاب های کمک درسی این سؤال اساسی مطرح می شود که فرایندها و دلالت های استفاده از این کتاب ها چگونه است. همچنین، چرا در کنار کتاب های درسی اصلی آموزش وپرورش، دانش آموزان و حتی معلمان از کتاب های کمک درسی استفاده می کنند. هدف این پژوهش کاربردی و رویکرد آن داده بنیاد است. داده ها از طریق مصاحبه با معلمان و مدیران شاغل در آموزش وپرورش و نیز متخصصان و مؤلفان استان های گوناگون ایران گردآوری شده است. این گروه ها درمجموع جامعه پژوهش را تشکیل دادند. انتخاب نمونه ها در جامعه معلمان و مدیران با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و در گروه متخصصان و مؤلفان از روش گلوله برفی بوده است. کل مشارکت کنندگان در پژوهش 27 نفر بوده اند. یافته های این پژوهش براساس چهارچوب نظام مند اشتراوس و کوربین مقوله بندی و تحلیل شد. نتایج نشان داد در شرایط علّی مقولات اقتصادی، فردی، اجتماعی و آموزشی و در شرایط زمینه ای مقولات نظارت ضعیف، هماهنگ نبودن بخش های متولی، ضعف قانون گذاری و تعارض منافع داخل سازمانی و در شرایط مداخله گر مقولات نگرانی خانواده ها، نیاز به تکمیل فرایند یادگیری، توقعات سطحی، درنهایت به استفاده از کتاب های کمک درسی منجر شده اند. راهبردهای پاسخ گویان به منظور به کارگیری کتاب های کمک درسی عبارت اند از: ارزیابی فردی از کتاب کمک درسی، تغییر فرایند ارزشیابی، توجه به سطوح مختلف دانش آموزان. درنهایت، پیامدهایی همچون نگاه بازاری به جای نگاه فرهنگی، غلبه ابزار بر اهداف آموزشی و سطحی شدن تدریس در فرایند استفاده از کتاب های کمک درسی به وسیله پاسخ گویان ادراک شدند. همچنین، نتایج نشان داد ضعف بسندگی آموزش و منفعت گرایی هسته مرکزی دلالت های استفاده از کتاب های کمک درسی را تبیین می کند.Exploring the processes and implications of the expansion of use of supplementary textbooks: A grounded theory analysis
With the increasing use of supplementary textbooks by students, a fundamental question arises as to the processes and implications underlying their usage, and why—despite the availability of official textbooks published by the Ministry of Education—students and even teachers continue to rely on supplementary materials. This study, applied in purpose, employed a grounded theory approach. Data were collected through interview with teachers and principals working in the education system, as well as experts and authors from different provinces of Iran, who together constituted the research population. For sampling, purposive sampling was used for teachers and principals, while snowball sampling was applied for experts and authors. The total number of participants was 27. Findings, categorized and analyzed based on Strauss and Corbin’s systematic grounded theory framework, indicate that economic, individual, social, and educational factors (causal conditions); weak supervision, lack of coordination among responsible bodies, legislative deficiencies, and internal conflicts of interest (contextual conditions); and family concerns, the need to complete learning, and superficial expectations (intervening conditions) have all contributed to the widespread use of supplementary textbooks. Respondents’ strategies for engaging with these materials included individual evaluation of supplementary textbooks, modifications in assessment processes, and attention to students’ varying levels. The perceived consequences included a market-oriented rather than cultural approach to education, the dominance of tools over educational goals, and a tendency toward superficial teaching. Overall, the results suggest that inadequate educational proficiency and profit-seeking practices constitute the core of the implications of the use of supplementary textbooks.
تبلیغات
