Identifying the Needs of Elderly Pilgrims in Holy and Religious Places (Case Study: Holy Shrine of Imam al-Rida)
آرشیو
چکیده
This study investigates the needs of elderly pilgrims in sacred spaces, with the shrine of Imam Al-Rida (PBUH) in Mashhad as the case study. Amid Iran’s rapid demographic shift toward an aging society, pilgrimage—central to its religious and cultural life—poses distinct physical, psychological, and social challenges for the seniors. The research aims to identify and classify these needs to guide inclusive and dignified shrine management. Using a qualitative grounded theory method, data were gathered through semi-structured interviews with nine experts experienced in pilgrimage services. Analysis with MAXQDA, conducted through open, axial, and selective coding, yielded 567 initial codes, refined into 43 concepts, and grouped into 12 categories. Findings present a model of elderly needs framed by Glasser’s choice theory. Addressing these multifaceted needs—from safety and healthcare to respect, spiritual engagement, and social inclusion—requires deliberate planning rather than ad hoc measures. The resulting conceptual model offers a framework for pilgrimage environments that safeguard dignity, accessibility, and well-being for elderly pilgrims.شناسایی نیازهای زائران سالمند در اماکن متبرکه و مذهبی (مورد مطالعه: حرم مطهر حضرت رضا علیه السلام)
در عصر حاضر، گسترش روزافزون تمایل انسان به باورهای الهی و توجه به دین و مذهب باعث گردیده تا جوامع مختلف بشری به حضور در اماکن مذهبی و زیارتی تمایل بیشتری نشان دهند. از طرفی نیز پدیده سالمندی در جهان کنونی و به خصوص ایران، به دلیل تغییرات جمعیت شناختی و کاهش میزان موالید و مرگ ومیر، رو به افزایش است. از طرف دیگر، ایران به عنوان کشوری مذهبی شناخته می شود و حضور روزافزون زائران و عبادت کنندگان سالمند در اماکن متبرکه و مذهبی کشور و الزام پاسخگویی و خدمت رسانی متناسب به این قشر، توجه ویژه به شناخت نیازهای سالمندان در این اماکن را می طلبد. پژوهش حاضر با استفاده از داده های حاصل از مصاحبه با نخبگان آستان قدس رضوی و روش کیفی نظریه پردازی داده بنیاد و استفاده از نرم افزار «مکس کیو دی ای» مدل مفهومی نیازهای سالمندان را در قالب 12 مقوله متناسب با 5 نیاز اساسی آنان در قالب تئوری انتخاب ارائه کرده است. این پژوهش افزایش امنیت برای زندگی و نیازهای جسمی و روحی سالمند را در نیاز به بقا؛ حسّ تعلق و پیوند عاطفی، تماس و ارتباط فیزیکی و هدیه متبرک سالمند را در نیاز به عشق و احساس تعلق؛ موفقیت، رفتار مطابق دلخواه و احترام به سالمند را در نیاز به قدرت؛ آرامش، عدم مزاحمت زائر و آزادی جهت انتخاب و خلاقیت سالمند را در نیاز به آزادی؛ و با دیگران بودن در مکان مذهبی و تکرار زیارت و عبادت سالمند را در نیاز به تفریح؛ مدل سازی کرده است.
تبلیغات
