تحلیل «سعادت» از دیدگاه کندی، زکریای رازی و فارابی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
کمال گرایی یکی از سنت های تاریخ فلسفه است که نخستین شواهد آن را در یونان باستان می توان مشاهده کرد. این سنت گسترده فلسفی تا مکاتب فلسفی مدرن نیز ادامه داشته و فلسفه اسلامی نیز از آن مستثنا نیست. کم انسان به سعادت نهایی او می داند. با توجه به مغفول ماندن این جنبه در پژوهش ال گرایی، استکمال نفس را هدف نهایی فلسفه به شمار می آورد و فلسفه را راهی برای نیلهای تاریخ فلسفه اسلامی، نوشتار حاضر به دنبال بررسی این مسئله اصلی است که سعادت از دیدگاه کندی، زکریا رازی و فارابی چه معنا و چه لوازمی دارد. مسئله فرعی این پژوهش آن است که از دیدگاه این سه فیلسوف، اگر نفس به سعادت نهایی خود نرسد، چه سرنوشتی در انتظار او خواهد بود. اینها سه فیلسوف نخست جهان اسلامی به شمار می آیند و علی رغم اختلافات قابل توجهی که با یکدیگر دارند، در این ویژگی مشترک اند که تحت تأثیر جریان سینوی قرار نگرفته اند. مفروض نگارندگان آن است که نیک بختی و شقاوت از دیدگاه سه فیلسوف مورد نظر در نهایت در جهان پس از مرگ تحقق پیدا می کند. با این حال، این فیلسوفان به علت اختلاف مبانی، تفاوت-های جدی و عمیقی در زمینه سعادت و شقاوت با یکدیگر دارند. با بهره گیری از روش تحلیل انتقادی و تحلیل توصیفی، نوشتار حاضر نشان داده است که این فیلسوفان دیدگاه های متنوعی هم در مورد معنای سعادت و هم در خصوص لوازم عدم نیل به سعادت دارند.An Analysis of "Happiness" from the Perspectives of al-Kindi, Zakariya al-Razi, and al-Farabi
Perfectionism is one of the enduring traditions in the history of philosophy, the earliest evidence of which can be observed in ancient Greece. This broad philosophical tradition has continued into modern philosophical schools, and Islamic philosophy is no exception. Perfectionism considers the perfection of the soul (istikmāl al-nafs) to be the ultimate goal of philosophy and regards philosophy as a path for humans to attain their ultimate happiness (saʾādah). Given the neglect of this aspect in research on the history of Islamic philosophy, the present article seeks to investigate this main question: what meaning and implications does happiness have from the perspectives of al-Kindi, Zakariya al-Razi, and al-Farabi? A subsidiary question addressed in this study asks what fate befalls the soul if it fails to attain its ultimate felicity according to these thinkers. These three are counted among the first philosophers of the Islamic world and, despite significant differences among themselves, share the common characteristic of not having been influenced by the Avicennan (Ibn Sina) current. The authors' assumption is that felicity (nikbakhtī) and wretchedness (shaqāwat) from the perspectives of the three philosophers in question are ultimately realized in the afterlife. However, due to differences in their foundational principles, these philosophers have serious and profound differences concerning happiness and wretchedness. Utilizing critical and descriptive analytical methods, the present article has shown that these philosophers hold diverse views both regarding the meaning of happiness and concerning the implications of failing to attain it.
تبلیغات
