اعتبارسنجی و تحلیل حدیث خصال سبع در مراتب خلقت و تدبیر عالم (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
نحوه خلقت و مدیریت عالم از سوی خداوند متعال، از مسائلی است که فهم همه جهات آن برای انسان ممکن نیست. اما انسان می تواند با بهره گیری از عقل و به کمک احادیث اهل بیت(ع) به مقدار ظرفیت خویش، بخش عمده ای از این زوایای پنهان را درک کند، چنان که در برخی از احادیث درباره خلقت و مدیریت جهان هستی و تقدیر موجودات، به نقل از امامین صادقین(ع) آمده است: «لاَ یَکُونُ شَیْءٌ فِی اَلْأَرْضِ وَ لاَ فِی اَلسَّمَاءِ إِلاَّ بِهَذِهِ اَلْخِصَالِ اَلسَّبْعِ بِمَشِیئَهٍ وَ إِرَادَهٍ وَ قَدَرٍ وَ قَضَاءٍ وَ إِذْنٍ وَ کِتَابٍ وَ أَجَلٍ فَمَنْ زَعَمَ أَنَّهُ یَقْدِرُ عَلَى نَقْضِ وَاحِدَهٍ فَقَدْ کَفَرَ». این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، ضمن بررسی سندی و دلالی حدیث مذکور، به تبیین مراتب هفتگانه و نسبت آن ها با یکدیگر می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد این مراتب در نظامی طولی قرار دارند و هیچ فعلی در عالم هستی خارج از این نظام محقق نمی شود. این حدیث با تأکید بر حاکمیت این نظام بر تمام افعال، دیدگاه تفویض معتزلی را که قائل به استقلال انسان در افعال خویش است، نفی می کند. فهم این نظام دقیق، علاوه بر تبیین نحوه خلقت و تدبیر عالم، جایگاه اختیار انسان را نیز در نظام هستی روشن می سازد.Validation and Analysis of the Hadith of the "Seven Attributes (Khiṣāl Sabʿah)" in the Degrees of Creation and the Administration of the Universe
The manner of the creation and administration of the universe by God Almighty is an issue whose full dimensions cannot be comprehended by humans. However, by utilizing reason and with the aid of narrations from the Ahl al-Bayt (pbut), humans can, to the extent of their capacity, understand a significant portion of these hidden aspects. As narrated from the Imams; Imam al-Bāqir and Imam al-Ṣādiq (pbut) in some narrations concerning the creation, management of the cosmos, and the ordainment of beings: "Nothing occurs on the earth or in the heavens except through these seven attributes (al-khiṣāl al-sabʾ): by Will (mashīʿah), Intention (irādah), Measure (qadar), Decree (qaḍāʾ), Permission (idḥn), Record (kitāb), and Term (ajal). Whoever claims to be able to invalidate even one of them has indeed committed disbelief." This research, using a descriptive-analytical method, while examining the chain of transmission and the signification of the mentioned hadith, elucidates the seven degrees (attributes) and their relationship with one another. The findings indicate that these degrees exist in a vertical hierarchy, and no action in the universe is realized outside this system. By emphasizing the sovereignty of this system over all actions, this hadith refutes the Mu'tazilite doctrine of delegation (tafwīḍ), which claims human independence in their own actions. Comprehending this precise system, in addition to explaining the manner of creation and administration of the universe, also clarifies the position of human free will within the cosmic order.
تبلیغات
