تحلیل کیفیت بازتاب «وحدت وجود» و «وحدت شهود» در اشعار محمای غزنوی، مستان شاه کابلی و حیدری وجودی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
شاعران معاصر افغانستان، افزون بر مضامین سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و میهنی، در اشعار خود به عرفان و تصوّف نیز توجه نشان داده اند. درونمایه اصلی اشعار خلیفه محمّدمحمای غزنوی، مستان شاه کابلی و غلام حیدر حیدری وجودی، سه تن از شاعران عارف و صوفی مشرب معروف معاصر افغانستان، نیز مفاهیم عارفانه و عاشقانه است. مسأله «وحدت وجود» و «وحدت شهود» به سبب جایگاه ویژه ای که در عرفان نظری و عملی دارد، به خصوص پس از ظهور ابن عربی، از مضامین برجسته و مورد توجه شاعران عرفان سرای افغانستان بوده است. این پژوهش، به روش توصیفی تحلیلی، با بررسی و تحلیل شواهد شعری مشتمل بر این درونمایه ها، در دیوان سه شاعر مذکور، نشان می دهد محمای غزنوی موضوع وحدت وجود و وحدت شهود را با تعبیرها و تمثیل های مختلف به یک معنی و مفهوم به کار برده و درواقع وحدت شهود را نمود عینی وحدت وجود دانسته است. مستان شاه کابلی میان وحدت وجود و وحدت شهود تفاوت قائل است، چنانکه وحدت وجود را اصل و وحدت شهود را فرع آن معرفی کرده است؛ اما شناخت و مشاهده حضرت حق را تنها از این دو طریق ممکن می داند. حیدری وجودی نیز موضوع وحدت وجود و وحدت شهود را با استفاده از زبان تمثیل به ویژه تمثیل تشبیه مطرح کرده و وی نیز همچون مستان شاه، شناخت و مشاهده حضرت حق را صرفاً با معرفت وجودی و ادراک شهودی میسر دانسته است.Analyzing the quality of the reflection of "unity of existence" and "unity of intuition" in the poems of Mahma Ghaznavi, Mastan-Shah Kabuli and Heydari voJoudi.
In addition to political, social, moral and patriotic themes, contemporary poets of Afghanistan have also paid attention to mysticism and Sufism in their poems. The main content of the poems of Ghaznavi, Kabuli and Heydari voJoudi, three of the famous contemporary mystic and Sufi poets of Afghanistan, are also mystical and romantic concepts. The issue of "unity of existence" and "unity of intuition" has been one of the prominent themes of the poets of Afghan mysticism, especially after the appearance of Ibn Arabi, due to its special place in theoretical and practical mysticism. This research, in a descriptive-analytical method, by examining and analyzing the poetic evidences containing these themes, in the divan of the three mentioned poets, shows that in Ghaznavis poems the unity of existence and the unity of intuition with different interpretations and similes have the same meaning and He used the concept and actually considered the unity of intuition as the objective manifestation of the unity of existence. MastanShah Kabuli differentiates between the unity of existence and the unity of intuition, as he introduced the unity of existence as the principle and the unity of intuition as its subsidiary; But knowing and observing Hazrat Haq is possible only in these two ways. Heydari voJoudi also raised the issue of the unity of existence and the unity of intuition by using the language of similes, especially similes, and he, like Mastan-Shah, found the recognition and observation of Hazrat Haq possible only with existential knowledge and intuitive perception.
تبلیغات
