شناسایی و اندازه گیری آلاینده های هوا در محوطه تاریخی نقش رستم فارس (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
نقش رستم نام مجموعه ای باستانی با یادمان هایی از دوره ایلامیان، هخامنشیان و ساسانیان در شمال شهرستان مرودشت و در فاصله پنج کیلومتری از تخت جمشید قرار دارد. مجاورت منابع آلاینده به این محوطه به ویژه مجتمع پتروشیمی مرودشت (در 17 کیلومتری جنوب غربی نقش رستم)، نزدیکی محوطه با جاده ها و محورهای مبادلاتی پر تردد، کشاورزی گسترده در منطقه و استفاده از حجم زیادی از کودهای شیمیایی و علف کش ها و همچنین به آتش کشیدن بقایای گیاهی اراضی کشاورزی پس از برداشت محصول، باعث شده فرضیه فرسایش آثار در این محوطه باستانی تقویت گردد؛ بنابراین از مهم ترین اهداف این تحقیق شناسایی و اندازه گیری میزان آلاینده های مذکور در محوطه نقش رستم با انجام مطالعات آزمایشگاهی است. به همین منظور اقدام به نمونه گیری از هوای منطقه و استخراج فاز جامد فضای فوقانی (HS-SPME) با استفاده از فیبرهای سنتزی SPME به عنوان ابزار گیرانداز آلاینده ها گردید. همچنین از تعدادی نمونه گیر گازی (Gas Sampler) نیز جهت استخراج مستقیم هوای آلوده استفاده شد تا بتوان طیف گسترده ای از ترکیبات آلاینده را شناسایی نمود. همچنین جهت آنالیزها از کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی و کروماتوگرافی یونی استفاده شد. نتایج نشان می دهد که تنوع گونه های آلاینده و مقادیر آن ها در محوطه نقش رستم بسیار بالا بوده و مهم ترین منبع آن مربوط به مجتمع پتروشیمی مرودشت است؛ بنابراین آلاینده های موجود در منطقه و به ویژه آلاینده های تولیدی مجتمع پتروشیمی تهدیدی برای آثار تاریخی منطقه بشمار می روند. با توجه به ظرفیت های تاریخی و طبیعی محوطه و منطقه ضرورت دارد در درازمدت الگوی توسعه پایدار منطقه از صنایع با حجم بالای آلاینده های زیست محیطی به سمت گردشگری تغییر یابد.Identification and Measurement of Air Pollutants in the Historical Site of Naqsh-e Rostam, Fars, Iran
Naqsh-e Rostam is the name of a stone heritage site with memories from the Elamite, Achaemenid and Sasanian periods, which is located in the south of Iran, in the north of Marvdasht city, five kilometers from the Persepolis world heritage site. Proximity of polluting sources to this site, especially: Shiraz Petrochemical company (located in the city of Marvdasht and 17 km southwest of Naqsh-e Rostam), busy roads, extensive agriculture in the region and the use of a large amount of chemical fertilizers and herbicides, as well as the burning of plant residues on agricultural lands after harvesting crops, has caused many concerns for the possible erosion of the stone reliefs of the site. Therefore, one of the most important goals of this research is to identify and measure the amount of mentioned pollutants in Naqsh-e Rostam site with laboratory studies. Smpling of the air in the region and headspace solid phase micro extraction (HS-SPME) were done using synthetic fibers and gas samplers. Also, gas chromatograph connected to mass spectrometer and ion chromatograph were used for analysis. The results show that the diversity and concentration of pollutant species in Naqsh-e Rostam is very high and the most important source is related to the petrochemical company. The historical and natural capacities of Naqsh-e Rostam site and other historical sites of the region require that in the long term, the pattern of sustainable development of the region should be changed from industries with high volume of environmental pollutants to tourism.
تبلیغات
