شناسایی ادراکات محیط زندگی در کار از خانه؛ مطالعه موردی: اهواز در شرایط پاندمی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
هدف: ادراکات ذهنی افراد از محیط زندگی تأثیر مستقیمی بر استراتژی ها و نحوه مداخله آن ها در محیط دارد. این ادراکات بسته به شرایط و عوامل مختلف، دستخوش تغییر شده و استراتژی های متنوعی برای سازگاری ایجاد می کنند. دوران کار از خانه در جریان همه گیری کووید-19، چالشی نوین در تعامل با محیط زندگی ایجاد کرد که نیازمند راهکارهای گوناگون بود. در این میان، شهر اهواز با توجه به چالش های اقلیمی نظیر ریزگردها، امواج گرمایی، و سیلاب ها، به محیطی خاص برای بررسی این تعاملات بدل شده است. با توجه به احتمال تداوم کار از خانه به عنوان راهکاری برای مدیریت بحران ها، پژوهش های مرتبط تاکنون کمتر به نقش ادراکات ساکنان در مناسب سازی محیط زندگی پرداخته اند. روش پژوهش: این مقاله با استفاده از روش Q و تکنیک دلفی، به بررسی ادراکات ذهنی ساکنان اهواز و استراتژی های آن ها در مواجهه با محیط زندگی در شرایط کار از خانه می پردازد. هدف پژوهش، شناسایی الگوهای ذهنی ساکنان و ارائه راهکارهایی متناسب با این الگوها است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش شناسی، آمیخته است. جامعه آماری شامل ساکنان اهواز است که در دوران قرنطینه ناشی از کووید-19 به کار از خانه مشغول بودند. داده ها در بخش کیفی با تحلیل مصاحبه های باز از 14 نفر و مرور ادبیات گردآوری و بر اساس آن جداول Q تهیه و توسط 51 نفر تکمیل شد. تحلیل داده ها به شناسایی 10 دسته الگوی ذهنی شامل رفتارگرا، امکان گرا، فردگرا، نیازگرا، مداخله گرا، کیفیت گرا، انسان گرا، توسعه گرا، تجربه گرا و مطلوب گرا انجامید. اعتبار داخلی از طریق نظر متخصصان و اعتبار خارجی با آلفای کرونباخ (865/0) تأیید شد. یافته ها: یافته ها نشان می دهند که محیط زندگی در اهواز فاقد قابلیت های کافی برای حمایت از کار از خانه مؤثر است. نتیجه گیری: این پژوهش پیشنهاد می دهد که طراحی و بهبود محیط ساخته شده باید با توجه به ادراکات و نیازهای گروه های مختلف ذهنی انجام شود. ازجمله پیشنهادها می توان به طراحی فضاهای انعطاف پذیر، تقویت زیرساخت های دیجیتال، توسعه فضاهای سبز و مسیرهای پیاده روی ایمن، و برگزاری رویدادهای اجتماعی محله ای اشاره کرد. این اقدامات می توانند کیفیت زندگی را در شرایط کار از خانه ارتقا داده و سازگاری شهر را افزایش دهند.Classifying perceptions of living environments in WFH; case study: Ahvaz during COVID-19
Objective: This study examines how residents of Ahvaz perceive their living environments and which strategies they use to work from home, especially during the pandemic. It aims to identify categories of mental patterns and to propose context-sensitive solutions that respond to the city’s climatic challenges, including dust storms, heatwaves, and floods. The overarching goal is to strengthen the capacity of homes and neighborhoods to support effective remote work while improving everyday quality of life.
Method: A mixed-methods design combined the Q method with the Delphi technique. In the qualitative phase, open-ended interviews with 14 residents and a focused literature review informed the development of the Q statement set and sorting tables. Expert feedback and participant checks refined the items. In the quantitative phase, 51 residents completed Q-sorts that were analyzed through factor analysis to reveal patterned viewpoints. Internal validity was supported by expert and participant review, and external reliability was confirmed with Cronbach’s alpha of 0.865. The approach enabled a transparent link between subjective perceptions and actionable design insights.
Results: Analysis identified ten categories of mental perceptions shaping work-from-home practices: behavioral, opportunistic, cognitive, demand-driven, interventionist, quality-focused, human-centric, developmental, experiential, and idealistic. Together, these patterns show how routines, preferences, active spatial changes, and expectations of comfort inform daily adaptation. Despite this adaptive effort, the residential environment in Ahvaz offers limited support for remote work. Key gaps include inflexible room layouts, insufficient digital infrastructure, inadequate access to restorative green spaces, and weak opportunities for safe social engagement at the building and neighborhood scales.
Conclusions: Design and policy should align with residents’ perceptions and needs to reduce spatial alienation and increase satisfaction. Priorities include flexible room programming and movable furniture, reliable and affordable connectivity, shading and dust-mitigating envelopes, small green pockets and safe pedestrian links, and programs that encourage low-cost neighborhood social events. These measures can improve the effectiveness of remote work, enhance well-being during disruptions, and build urban resilience against future climate-related challenges. The findings provide a practical framework for architects, housing managers, and local authorities to translate resident mindsets into targeted interventions.
تبلیغات
