ویژگی های روان سنجی نسخه کوتاه پرسش نامه مشارکت پدران در والدگری نمونه ایرانی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف: با توجه به تحولات اجتماعی اخیر در ایران که به تدریج نقش پدران را از تأمین کنندگان مالی صرف به والدین فعال در تربیت فرزندان تغییر داده است، نیاز به ابزارهای روان سنجی دقیق برای ارزیابی میزان مشارکت پدران در خانواده های ایرانی احساس می شود. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی ویژگی های روان سنجی نسخه فارسی پرسش نامه مشارکت پدران انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، توسعه ای-کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، توصیفی-پیمایشی بود. جامعه آماری شامل تمامی پدران ایرانی که دارای حداقل یک فرزند زیر ۱۲ سال بودند و در بازه زمانی آذر تا تا دی۱۴۰۳ به پلتفرم های آنلاین دسترسی داشتند. نمونه مورد مطالعه شامل ۲۸۰ پدر از جامعه آماری ذکرشده بود که با روش نمونه گیری در دسترس و بر اساس شیوه داوطلبانه و با رعایت شرایط ورود و خروج انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل نسخه کوتاه فارسی پرسش نامه مشارکت پدران در والدگری (هاوکینز و همکاران، 2002) و پرسش نامه ابعاد و رفتارهای والدگری (رید و همکاران، 2015) بود. برای بررسی روایی سازه از تحلیل عاملی تأییدی و برای اعتبار از ضرایب آلفای کرونباخ، امگای مک دونالد، و اعتبار ترکیبی استفاده شد. روایی همگرا و واگرا از طریق همبستگی و شاخص روایی یگانه-دوگانه بررسی شد. تحلیل ها با نرم افزارهایSPSS-26 و AMOS-24 انجام شد. یافته ها: نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل نه عاملی پرسش نامه برازش مطلوبی دارد (مقدار خی دو=234.08، درجه های آزادی=263، ریشه میانگین مربعات خطای برآورد=062/0، شاخص برازندگی تطبیقی=91/0، شاخص تاکر-لویس=90/0). ضرایب اعتبار برای همه خرده مقیاس ها در دامنه ۰.۷۱۶ تا ۰.۸۹۰ قرار گرفت. همچنین همبستگی معنادار بین نمره کل دو پرسش نامه (60/0=r،001/0>p) و همبستگی بین خرده مقیاس های مرتبط (دامنه 45/0 تا 50/0، 05/0>p) روایی همگرای ابزار را تأیید کرد. روایی واگرا نیز با مقادیر شاخص روایی یگانه-دوگانه در محدوده 276/0 تا 841/0 (کمتر از حد آستانه 85/0) برای همه ابعاد مورد تأیید قرار گرفت. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد نسخه فارسی پرسش نامه مشارکت پدران در والدگری از ویژگی های روان سنجی مطلوب برخوردار است. تأیید ساختار نه عاملی در نمونه ایرانی، همسویی با تحولات اجتماعی اخیر در تغییر نقش پدران از تأمین کننده مالی به والد مشارکت کننده را نشان می دهد. این ابزار می تواند در مطالعات آینده برای تعیین اثربخشی مشارکت پدری بر سلامت روان و تحول شناختی-اجتماعی کودکان، و در مراکز مشاوره خانواده برای ارزیابی و طراحی مداخلات والدگری مبتنی بر شواهد به کار رود.Psychometric psychometric properties of the short version of the inventory of father involvement in an Iranian sample
Background and Purpose: Given recent social transformations in Iran that have gradually shifted fathers’ roles from mere financial providers to active participants in child-rearing, there is a need for precise psychometric instruments to assess the level of paternal involvement in Iranian families. Therefore, the present study was conducted to examine the psychometric properties of the Persian version of the Inventory of Father Involvement.
Method: This study was developmental-applied in terms of purpose and descriptive-survey in terms of data collection method. The statistical population comprised all Iranian fathers with at least one child under 12 years of age during the period from November 2024 to January 2025 (Azar to Dey 1403) who had access to online platforms. The study sample consisted of 280 fathers from the aforementioned statistical population who were selected through convenience sampling based on voluntary participation and compliance with inclusion and exclusion criteria. The research instruments included the Persian version of the Inventory of Father Involvement-Short Form (IFI-SF) (Hawkins et al., 2002) and the Parenting Behaviors and Dimensions Questionnaire (PBDQ) (Reid et al., 2015). Confirmatory factor analysis was employed to examine construct validity, while Cronbach’s alpha, McDonald’s omega, and composite reliability coefficients were used to assess reliability. Convergent and discriminant validity were examined through correlation and the heterotrait-monotrait ratio. Data analyses were performed using SPSS - 26 and AMOS - 24.
Results: The results of confirmatory factor analysis indicated that the nine-factor model of the questionnaire demonstrated acceptable fit (χ² = 234.08, df = 263, RMSEA = 0.062, CFI = 0.91, TLI = 0.90). Reliability coefficients for all subscales ranged from 0.716 to 0.890. Additionally, significant correlation between the total scores of the two questionnaires (r = 0.60, p < 0.001) and correlations between related subscales (ranging from 0.45 to 0.50, p < 0.05) confirmed the convergent validity of the instrument. Discriminant validity was also confirmed with HTMT values ranging from 0.276 to 0.841 (below the threshold of 0.85) for all dimensions.
Conclusion: The findings indicate that the Persian version of the Inventory of Father Involvement possesses satisfactory psychometric properties. Confirmation of the nine-factor structure in the Iranian sample demonstrates alignment with recent social transformations in the shift of fathers' roles from financial providers to actively participating parents. This instrument can be used in future studies to examine the impact of father involvement on children's mental health and cognitive-social development, and in family counseling centers for assessment and designing evidence-based parenting interventions.
تبلیغات
