واکاوی مفهوم احترام در کودکان و نوجوانان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف: احترام به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در تحول اجتماعی و اخلاقی کودکان و نوجوانان، نقش بسزایی در شکل گیری روابط مثبت و سالم میان همسالان و در جامعه ایفا می کند. احترام نه تنها به عنوان یک ارزش اخلاقی شناخته می شود، که به عنوان یک عامل مؤثر در شکل گیری و تقویت رفتار اجتماعی عمل می کند. روش: پژوهش حاضر با بهره گیری از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری هایدگری انجام شد تا چگونگی شکل گیری و تفسیر معانی مرتبط با مفهوم «احترام» در کودکان و نوجوانان مورد کاوش قرار گیرد. مشارکت کنندگان کودکان و نوجوانان 6، 8، 10، 12 و 15 ساله شهر کرمانشاه بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و رعایت اصل اشباع نظری با 143 کودک و نوجوان مصاحبه نیمه ساختار یافته به عمل آمد. جهت تحلیل کیفی داده ها و درک دلالت های اصلی متون مرتبط با مفهوم احترام، از تکنیک تحلیل مضمون استفاده شد. به منظور مستندسازی بهتر مصاحبه ها و همچنین نظم دهی، تلخیص و ترکیب داده های اولیه به دست آمده، از نرم افزار MAXQDA 2024 استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که 6 مضمون اقتدار، قرارداد اجتماعی، رفتار اجتماع پسند، عدالت، شایستگی، و آزادی فردی استخراج شدند. کودکان در سن 6 سالگی در توصیف مفهوم احترام به اقتدار اشاره کردند، در سن 8 سالگی رفتارهای اجتماع پسند مانند کمک به دیگران، محبت کردن و همدلی، در سن 10 سالگی در توصیف احترام از مفاهیم رفتار اجتماع پسند و قرارداد اجتماعی همانند هنجار اجتماعی و آداب و رسوم استفاده کردند، کودکان 12 ساله وقتی درباره احترام صحبت می کنند، به مفاهیمی مثل عدالت، انصاف و برابری اشاره کردند و در نهایت در سن 15 سالگی نوجوانان در توصیف احترام از مفاهیم شایستگی و آزادی فردی استفاده کردند. نتیجه گیری: این پژوهش با ترسیم نقشه راه تحول مفهوم احترام، بر ضرورت توجه به فرایند تحولی در طراحی برنامه های آموزشی و اجتماعی تأکید می کند. یافته ها نشان می دهد که مداخلات متناسب با سن می تواند به پرورش نسلی همدل تر، عادل تر، و مسئولیت پذیرتر کمک کرده و مبنایی برای پژوهش های آتی فراهم آورد.Exploration of the concept of respect in children and adolescents
Background and Purpose: Respect, as a key concept in the social and moral development of children and adolescents, plays a pivotal role in fostering positive and healthy relationships among peers and within society. It is recognized not only as a moral value but also as an influential factor in shaping and strengthening prosocial behavior.
Method: The present study employed a qualitative approach using Heideggerian interpretive phenomenology to explore how meanings associated with the concept of "respect" are constructed and interpreted by children and adolescents. Semi-structured interviews were conducted with 143 participants aged 6, 8, 10, 12, and 15 from the city of Kermanshah, selected through purposive sampling until theoretical saturation was reached. The data were analyzed using thematic analysis, assisted by MAXQDA 2024 software.
Result: The analysis revealed six main themes: authority, social convention, prosocial behavior, fairness, merit, and personal freedom. A clear developmental trajectory was observed: at age 6, respect was primarily conceptualized through authority; at age 8, the focus shifted to prosocial behaviors such as helping, kindness, and empathy; at age 10, this was complemented by an understanding of social convention, including social norms and customs; by age 12, justice, fairness, and equality emerged as the central component; and finally, at age 15, adolescents described respect through the abstract concepts of merit and personal freedom.
Conclusion: By mapping the developmental trajectory of the concept of respect, this study underscores the importance of considering this developmental process when designing educational and social programs. The findings suggest that age-appropriate interventions can contribute to cultivating a more empathetic, just, and responsible generation, while also providing a foundation for future research in this area.
تبلیغات
