تدوین برنامه خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی بر اساس فرهنگ ایرانی و تعیین اثربخشی آن بر کاهش افسردگی نوجوانان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف: فرضیه زیربنایی درمان مبتنی بر دلبستگی این است که تعاملات اعضای خانواده می تواند در شرایط صدمات دلبستگی، عملکرد ترمیمی داشته باشد؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر تدوین برنامه خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی متناسب با فرهنگ ایرانی و تعیین اثربخشی آن بر کاهش افسردگی نوجوانان است. روش: روش پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کیفی: روش دلفی و کمّی: شبه تجربی) بود. در بخش کیفی جهت ساخت برنامه و تأیید مؤلفه های آن از نظرات 10 متخصص روان شناسی و مشاوره دانشگاه های علامه طباطبایی، گیلا،ن و مراکز مشاوره شهرستان رشت با راهبرد تحلیل مضمون استفاده شد. جهت تأیید مؤلفه ها از نسبت روایی محتوا و شاخص روایی محتوا استفاده شد. در بخش کمّی، برنامه ساخته شده روی 48 نوجوان با اختلال افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر رشت بر اساس برنامه غربالگری انتخاب و به صورت تصادفی اجرا شد. بدین ترتیب این نوجوانان در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه شامل 24 نفر) جایدهی شدند و برنامه مداخله ای ساخته شده روی گروه آزمایش به مدت 12 جلسه 90 دقیقه ای اجرا شد، ولی گروه گواه هیچ مداخله ای در طی مراحل پژوهش دریافت نکرد ولی به آنها اطمینان داده شد که در پایان اجرای مطالعه، خلاصه ای از برنامه مداخله ای را دریافت کنند. برای اندازه گیری میزان افسردگی نوجوانان از آخرین نسخه اعتباریابی شده در ایران پرسشنامه افسردگی، اضطراب، تنیدگی (لویبند و لویبند، 1995) استفاده شد. برای تحلیل داده ها در بخش کیفی از روش های شاخص روایی محتوا و نسبت روایی محتوا و در بخش کمی از تحلیل کوواریانس تک متغیری استفاده شد. یافته ها: بر اساس محتوای برنامه خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی و دیدگاه ها و تجربه های خبرگان در نشست اولیه، محورها، و بخش های سازنده برنامه بومی مورد تأیید قرار گرفت و در مراحل دلفی و محاسبه نسبت و شاخص روایی محتوا ، 15 مؤلفه و 98 شاخص برای برنامه خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد مداخله در کاهش معنادار افسردگی گروه آزمایش مؤثر بوده است (05/0>P). نتیجه گیری: براساس نتایج حاصل از این پژوهش می توان نتیجه گرفت که برنامه مداخله ای تدوین شده با تأکید بر نظریه دلبستگی و بهبود رابطه بین نوجوانان و والدین شان، باعث کاهش افسردگی در نوجوانان شده است.Developing an attachment-based family therapy program based on Iranian culture and investigating its effectiveness in reducing adolescent depression
Background and Purpose: The underlying hypothesis of attachment-based therapy is that family member interactions can have a restorative function in situations of attachment trauma; therefore, the aim of the present study is to develop an attachment-based family therapy program appropriate to Iranian culture and determine its effectiveness in reducing adolescent depression.
Methods: This study employed a mixed-method approach (qualitative: Delphi method; quantitative: quasi-experimental). In the qualitative phase, to develop the program and confirm its components, the opinions of ten experts in psychology and counseling from Allameh Tabataba’i University, the University of Guilan, and Counseling centers in Rasht were gathered and analyzed using thematic analysis. To validate the components of the program, the Content Validity Ratio (CVR) and Content Validity Index (CVI) were employed. In the quantitative phase, the developed program was implemented with 48 adolescents diagnosed with depressive disorder, who were selected through a screening process from counseling centers in Rasht. These participants were randomly assigned to either an experimental group or a control group (24 individuals in each). The intervention program was administered to the experimental group in twelve 90-minute sessions, while the control group did not receive any intervention the research stages, but they were assured that at the end of the study, they would receive a summary of the intervention program. To measure the level of depression in adolescents, the Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21) (Lovibond, S.H.; Lovibond, P.F. (1995) was used. For data analysis, the qualitative phase used the CVI and (CVR), while in the quantitative phase, univariate analysis of covariance (ANCOVA) was employed.
Findings: Based on the content of the attachment-based family therapy program and the insights and experiences of the experts during the initial meeting, the main themes and structural components of the culturally adapted program were confirmed. Through the Delphi process and the calculation of the Content Validity Ratio and Index, a total of 15 components and 98 indicators were identified for the attachment-based family therapy program. Additionally, the results indicated that the intervention had a significant effect in reducing depression among participants in the experimental group (p<0.05).
Conclusions: Based on the findings of this study, it can be concluded that the developed intervention program, with its emphasis on attachment theory and the improvement of relationships between adolescents and their parents, contributed to a reduction in depressive symptoms among adolescents.
تبلیغات
