تحلیل اثر تعاملی دیجیتالی شدن خدمات خیریه و شمول مالی بر فقر چندبُعدی در استان های ایران: روش گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی (Panel System GMM) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
با توجه به گسترش فقر چندبُعدی در ایران و تغییر ماهیت آن به واسطه تحولات فناورانه و مالی، بررسی سازوکارهای نوین کاهش فقر ضرورتی انکارناپذیر یافته است. در این راستا، مقاله حاضر با عنوان «تحلیل اثر تعاملی دیجیتالی شدن خدمات خیریه و شمول مالی بر فقر چندبُعدی در ایران» تلاش دارد تا با استفاده از داده های فصلی ۳۱ استان کشور طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲، نقش دو ابزار کلیدی در حکمرانی اجتماعی و اقتصادی را در بهبود وضعیت معیشتی خانوارها بررسی کند. برای تحلیل روابط میان متغیرهای پژوهش، از روش پانل پویا و تخمین زن گشتاورهای تعمیم یافته سیستمی استفاده شده است. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می دهد متغیر دیجیتالی شدن خدمات خیریه اثری منفی و معنادار بر فقر چندبُعدی داشته و به طور متوسط موجب کاهش ۱۲درصدی آن شده است. همچنین، شاخص شمول مالی نیز با ضریب منفی 098/0 تأثیری معنادار در کاهش فقر داشته است. مهم ترین یافته پژوهش اثر تعاملی این دو متغیر است که با ضریب منفی 057/0 بیانگر هم افزایی سیاست های دیجیتال محور و فراگیری مالی در کاهش مؤثرتر فقر است. در میان متغیرهای کنترلی، نرخ بیکاری اثری مثبت و معنادار دارد که بر اهمیت بازار کار در کاهش فقر تأکید دارد. همچنین، درآمد سرانه حقیقی خانوار و نرخ شهرنشینی رابطه ای معکوس با فقر چندبُعدی داشته اند که بر نقش رفاه اقتصادی و زیرساخت های شهری در بهبود شاخص های رفاهی دلالت دارد. یافته ها ضمن تأیید کارایی سیاست های ترکیبی در سطوح منطقه ای، می توانند برای طراحی الگوی مداخله اجتماعی هوشمند و فراگیر مورد استفاده نهادهای سیاست گذار قرار گیرند.Analyzing the Interactive Effect of Digitalization of Charity Services and Financial Inclusion on Multidimensional Poverty in Iran's Provinces: A Panel System GMM Approach
Introduction Multidimensional poverty remains a persistent challenge in developing societies, encompassing aspects beyond income, such as education, health, and social participation. Digitalization of charity services and financial inclusion are among the innovative developments independently recognized as tools for poverty alleviation. However, the interactive effect of these two factors on multidimensional poverty—which could lead to more synergistic and comprehensive policies—has been underexplored in existing literature. This research gap is particularly evident in Iran, which faces alarming levels of multidimensional poverty alongside evolving digital and financial capacities. This study aims to analyze the interactive effect of the digitalization of charity services and financial inclusion on reducing multidimensional poverty in Iran. It adopts an applied, analytical-correlational methodology. The findings can provide a framework for designing multifaceted and inclusive policies for sustainable poverty reduction. A key limitation is the accessibility of consistent spatio-temporal data at the national level. Methodology This applied research employs a descriptive-correlational approach. The statistical population comprises 31 Iranian provinces from 2011 to 2023, with quarterly data (52 observations per province). The dependent variable, multidimensional poverty, is measured using the Alkire-Foster Index across education, health, and living standards dimensions. Independent variables include digitalization of charity services (ratio of digital charity transactions to population) and financial inclusion (a composite index of banking access and non-cash transactions, constructed via Principal Component Analysis, PCA). Their interaction effect is incorporated into the model. Control variables are the unemployment rate, real per capita income, and urbanization rate. Data were extracted from the Statistical Center of Iran, the Central Bank, and the Ministry of Welfare. Given the dynamic nature of the data and potential endogeneity, the model was estimated using the System Generalized Method of Moments (System GMM) in EViews 13, controlling for heteroscedasticity, serial correlation, and provincial fixed effects. Findings System GMM estimation results indicate that both digitalization of charity services and financial inclusion have significant negative effects on multidimensional poverty. Their interaction term is also negative and significant, suggesting synergistic effects in poverty reduction. Key estimation results are summarized below: Variable Coefficient p-value Digitalization of Charity Services (DC) -0.124 0.000 Financial Inclusion (FI) -0.098 0.002 Interaction Effect (DC×FI) -0.057 0.013 Lagged Multidimensional Poverty (MP(-1)) 0.451 0.000 Control variables, including unemployment (positive effect), real per capita income, and urbanization rate (negative effects), were also significant. Model validity tests (Hansen and Sargan) confirm the instruments' validity and absence of second-order autocorrelation, supporting the estimation's robustness. The multidimensional poverty and financial inclusion indices, constructed using PCA, demonstrated internal consistency and reliability. Stationarity tests (IPS and LLC) confirmed that all variables are stationary at levels. Discussion and Conclusion The findings confirm that both digitalization of charity services and financial inclusion independently significantly reduce multidimensional poverty in Iranian provinces, consistent with theoretical and empirical literature. The key result is the significant positive interaction effect between these variables, indicating that the simultaneous development of digital infrastructure in charity services and expanded financial access has a synergistic impact, markedly enhancing poverty reduction policies' efficiency. Digitalization provides a low-cost, transparent platform for achieving financial inclusion, while financial inclusion enables full utilization of digital technologies for the economic empowerment of low-income groups. Thus, policymakers should adopt integrated strategies combining these domains rather than independent approaches. Investing in unified smart platforms offering simultaneous digital charity and financial services is recommended as an effective operational solution for sustainable multidimensional poverty reduction in Iran.
تبلیغات
