شناخت و تحلیل راهبردهای آینده محوری توسعه گردشگری منطقه خزر (ایران و روسیه)؛ یک مطالعه ترکیبی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
گردشگری به عنوان یک کلان پیشران می تواند بسترساز توسعه منطقه ای قلمداد شود. برخی از مناطق به واسطه موقعیت جغرافیایی و استراتژیک، شرایط منحصربه فردی دارند اما به دلایل گوناگون نتوانسته اند از پتانسیل های حوزه گردشگری بهره برداری نمایند. حوضه دریای خزر، می تواند نمونه بارزی از این مناطق باشد. کشورهای حوضه دریای خزر ازلحاظ گردشگری آن چنان که باید، نتوانسته اند از ظرفیت های گردشگری استفاده نمایند؛ بنابراین اتخاذ راهبردهای مطلوب جهت بهره برداری و توسعه گردشگری در این منطقه با نگاه به آینده بسیاری ضروری است که در این پژوهش مورد تأکید است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی، از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و مبتنی بر گردآوری داده های پیمایشی است. جامعه آماری را نخبگان حوزه گردشگری تشکیل داده اند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه و پرسش نامه است. تعداد ۱۸ نفر از طریق اشباع نظری و ۱۱۶ نفر از طریق روش گلوله برفی به عنوان حجم نمونه مصاحبه شونده و پرسشگری تعیین شد. در بخش کیفی، ۲۶ مفهوم اولیه شناسایی و در ۷ مفهوم اصلی (راهبرد) دسته بندی شدند که شامل راهبردهای بازاریابی، تبلیغات و رسانه، تسهیلگری دیپلماسی و سیاست گذاری منطقه ای، توسعه زیرساخت های گردشگری و خدمات، تقویت مشارکت محلی و بهره گیری از ظرفیت های بومی، راهبرد محصول محور و تنوع بخشی به انواع گردشگری، راهبرد مدیریتی، سازمانی و پایدارسازی و همچنین توسعه گردشگری منطقه ای یکپارچه و فراملی بوده اند. نتیجه اعتبارسنجی راهبردها از طریق آزمون آماری در سطح کمتر از 0.05 و با میانگین 4.028 بر تأیید آن ها اشاره داشته است. همچنین نتیجه آزمون فریدمن نشان داد که راهبرد تقویت مشارکت محلی و بهره گیری از ظرفیت های بومی با میانگین رتبه ای 5.13 به عنوان برجسته ترین راهبرد مورد تأیید است. نتیجه آنکه حوضه دریای خزر، ظرفیت های گردشگری متنوعی دارد که با استفاده از دیپلماسی، مشارکت و توسعه یکپارچه قابل برنامه ریزی و توسعه است.Identifying and analyzing future-oriented strategies for tourism development in the Caspian region (Iran and Russia): A mixed-methods approach
Tourism, as a major driving force, can serve as a foundation for regional development. Certain regions possess unique advantages due to their geographical and strategic positions; however, for various reasons, they have not been able to effectively capitalize on their tourism potential. The Caspian Sea basin serves as a prominent example of such regions. Despite its considerable potential, the countries bordering the Caspian Sea have not fully utilized their tourism capacities. Therefore, adopting effective strategies for the utilization and development of tourism in this region is essential and emphasized in this study. The research methodology is descriptive-analytical, employing a mixed-methods approach (qualitative-quantitative) based on survey data collection. The statistical population consists of tourism experts and professionals. Data collection tools included interviews and questionnaires. A total of 18 participants were selected for interviews through theoretical saturation, and 116 individuals were chosen for the survey using the snowball sampling method. In the qualitative phase, 26 initial concepts were identified and categorized into seven main strategic themes: marketing, advertising, and media strategies; facilitation of diplomacy and regional policy-making; development of tourism infrastructure and services; strengthening local participation and leveraging indigenous capacities; product-oriented strategies and diversification of tourism types; managerial, organizational, and sustainability strategies; and finally, integrated and transnational regional tourism development. The validation of the proposed strategies through statistical testing yielded a significance level below 0.05 and an average score of 4.028, confirming their acceptance. Additionally, the results of the Friedman test indicated that the strategy of strengthening local participation and leveraging indigenous capacities ranked highest with an average rank of 5.13, making it the most prominent strategy. In conclusion, the Caspian Sea basin possesses diverse tourism potentials that can be effectively planned and developed through diplomacy, local engagement, and integrated regional development.
تبلیغات
