بررسی ابعاد فرهنگی-اجتماعی اکوتوریسم بر توسعه پایدار اقتصادی: رهیافت هایی از نواحی مرزی استان اردبیل
آرشیو
چکیده
زمینه و هدف: اکوتوریسم به عنوان رویکردی پایدار در بهره برداری از منابع طبیعی، نقش مهمی در بهبود معیشت و تاب آوری اقتصادی جوامع محلی دارد. در مناطق مرزی، این رویکرد می تواند علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی، به تقویت هویت فرهنگی و تعاملات اجتماعی نیز کمک کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر ابعاد و مؤلفه های فرهنگی-اجتماعی اکوتوریسم بر توسعه پایدار اقتصادی مرزنشینان استان اردبیل انجام شد. نوآوری پژوهش حاضر در تمرکز بومی بر نواحی مرزی و تحلیل اثرات ابعاد فرهنگی-اجتماعی بر شاخص های اقتصادی پایدار است؛ موضوعی که در مطالعات پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته است. روش شناسی: مطالعه حاضر از نوع کاربردی و با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفت. جامعه آماری شامل ساکنان مناطق مرزی استان اردبیل بود که با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر تعیین و با نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه جمع آوری و با نرم افزار SPSS، از طریق تحلیل های آمار توصیفی، همبستگی اسپیرمن و رگرسیون چندگانه، بررسی شدند. نتایج و یافته ها: نتایج نشان داد همه مؤلفه های فرهنگی-اجتماعی در سطح همبستگی ساده رابطه مثبت و معناداری با توسعه پایدار اقتصادی دارند. با این حال، در مدل چندمتغیره، آموزش و آگاهی زیست محیطی و اعتماد نهادی قوی ترین اثر مثبت را داشتند، در حالی که نگرش فرهنگی و سرمایه اجتماعی اثر منفی و معنادار نشان دادند. مشارکت محلی نیز اثر مثبت و معنادار، اما با شدت کمتر نسبت به همبستگی ساده داشت. یافته ها اهمیت سرمایه گذاری در آموزش زیست محیطی، تقویت اعتماد نهادی و ارتقای مشارکت محلی را برای توسعه اقتصادی پایدار برجسته می سازد. همچنین، ضرورت اصلاح رویکردهای فرهنگی و بهبود سرمایه اجتماعی برای همسویی با اهداف توسعه پایدار مورد تأکید قرار گرفت. در مجموع، نتایج این پژوهش می تواند مبنای تصمیم گیری های راهبردی برای طراحی سیاست های اکوتوریسم محور در مناطق مرزی کشور قرار گیرد.Examining Socio-Cultural Dimensions of Ecotourism and Sustainable Economic Development: Insights from the Border Regions of Ardabil Province
Background and Aim: Ecotourism, as a sustainable approach to utilizing natural resources, plays a significant role in improving the livelihoods and economic resilience of local communities. In border regions, this approach can, in addition to creating employment opportunities, enhance cultural identity and social interactions. This study examined the impact of cultural–social dimensions of ecotourism on the sustainable economic development of border residents in Ardabil Province, Iran. The novelty of this research lies in its localized focus on border areas and in analyzing the effects of cultural–social dimensions on sustainable economic indicators, an issue that has received limited attention in previous studies. Methodology: This applied research employed a descriptive–analytical method. The statistical population consisted of residents of the border areas of Ardabil Province, with a sample size of 384 individuals determined using Cochran’s formula and selected through stratified random sampling. Data were collected via a structured questionnaire and analyzed using SPSS through descriptive statistics, Spearman’s correlation, and multiple regression analysi. Results and Findings: The results indicated that all cultural–social components had a positive and significant relationship with sustainable economic development at the bivariate level. However, in the multivariate model, environmental education and awareness and institutional trust had the strongest positive effects, whereas cultural attitudes and social capital showed significant negative effects. Local participation also had a positive and significant, but weaker, effect compared to the correlations.The findings highlight the importance of investing in environmental education, strengthening institutional trust, and enhancing local participation to promote sustainable economic development. Moreover, the need to reform cultural approaches and improve social capital to align with sustainability goals was emphasized. Overall, the results can serve as a strategic basis for developing ecotourism-oriented policies in the country’s border regions.
تبلیغات
