مقایسه تطبیقی بافت های تاریخی (پل ها) شهرهای اردبیل و اصفهان و تأثیر ویژگی های جغرافیایی در ساخت آن ها
آرشیو
چکیده
مقدمه و هدف: این پژوهش به بررسی تطبیقی پل های تاریخی اردبیل و اصفهان در دوران صفویه و تأثیر ویژگی های جغرافیایی هر منطقه بر معماری و ساخت این پل ها می پردازد. در دوره صفویه، هر دو شهر اردبیل و اصفهان به عنوان مراکز مهم سیاسی، فرهنگی و اقتصادی ایران شناخته می شدند. پل ها در این دوره، افزون بر کارکرد عبوری، نقش مؤثری در توسعه ارتباطات، تبادلات اقتصادی و حتی کارکردهای نظامی ایفا می کردند. طراحی و ساخت این پل ها متأثر از شرایط جغرافیایی، اقلیمی، توپوگرافی و منابع در دسترس هر منطقه بوده است. در این میان، بررسی نحوه پاسخ معماران و مهندسان به چالش های طبیعی، نمایانگر میزان انطباق معماری با بستر محیطی است.هدف اصلی این پژوهش، مقایسه ی معماری و ساختار پل های شاخص تاریخی اردبیل و اصفهان و تحلیل تأثیر شرایط جغرافیایی مانند اقلیم، توپوگرافی و منابع آبی بر شکل گیری فرم، مصالح، و کارکرد این سازه هاست. این پژوهش تلاش دارد تا با بررسی نمونه های منتخب، الگوهای معماری منطبق با شرایط محیطی را شناسایی کند. روش شناسی: روش شناسی پژوهش در این پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی است که بر پایه ی مطالعات کتابخانه ای، تحلیل نقشه ها و تصاویر تاریخی، بازدیدهای میدانی، و بررسی ویژگی های معماری و جغرافیایی پل های شاخص در هر منطقه انجام شده است. ابتدا مشخصات فنی و اقلیمی دو منطقه بررسی شده، سپس پل های برجسته ای همچون «سی وسه پل» و «خواجو» در اصفهان، و «پل یدی گوز» و «پل ابراهیم آباد» در اردبیل به صورت موردی تحلیل شده اند. نتیجه ی این تحلیل ها نشان می دهد که بستر جغرافیایی تأثیری مستقیم بر انتخاب مصالح، شیوه ی ساخت، ارتفاع، عرض دهانه ها و حتی زیبایی شناسی پل ها داشته و همین عامل باعث شکل گیری دو الگوی متفاوت معماری در این دو منطقه شده است. یافته ها و نتایج: پژوهش نشان می دهد که تفاوت های جغرافیایی موجب بروز تفاوت هایی در طراحی، ساخت و کاربری پل ها شده است. پل های اردبیل متناسب با شرایط کوهستانی و رودخانه های متغیر، ساختاری مقاوم تر دارند؛ در حالی که پل های اصفهان با توجه به بستر شهری و رودخانه زاینده رود، طراحی هایی بازتر، تزیینی تر و با عملکردهای چندگانه ارائه داده اند.Comparative comparison of historical textures (bridges) of the cities of Ardabil and Isfahan and the effect of geographical features on their construction
Background and Objective : This research presents a comparative study of the historical bridges of Ardabil and Isfahan during the Safavid era, focusing on the influence of each region’s geographical features on the architecture and construction of these bridges. During the Safavid period, both Ardabil and Isfahan were recognized as significant political, cultural, and economic centers of Iran. Bridges of this era, beyond their function as crossings, played a crucial role in enhancing communication, facilitating economic exchanges, and even serving military purposes. The design and construction of these bridges were influenced by geographical, climatic, topographic conditions, and available local resources. In this context, examining how architects and engineers responded to natural challenges reveals the degree of architectural adaptation to the environmental context. The findings of the study indicate that geographical differences have led to variations in the design, construction, and functions of the bridges. Bridges in Ardabil, suited to mountainous conditions and variable rivers, exhibit more robust structures, while bridges in Isfahan, influenced by the urban setting and the Zayandeh Roud River, feature more open, decorative designs with multifunctional roles. Methodology: The research methodology is descriptive-analytical, and data has been collected through library sources, historical texts, architectural documents, and geographical analyses. The core of this analysis consists of a comparison of design, structural types, materials used, and the functions of the bridges. Findings and Conclusion: The main objective of this study is to compare the architecture and structure of prominent historical bridges in Ardabil and Isfahan and to analyze the impact of geographical factors such as climate, topography, and water resources on the formation of their form, materials, and functions. This research aims to identify architectural patterns adapted to environmental conditions through the study of selected examples.
تبلیغات
