بررسی حقوق و جایگاه زنان در ازدواج و طلاق دوران اشکانیان: تحلیل تاریخی-فمینیستی ساختارهای پدرسالارانه (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
دوران اشکانیان (۲47 ق.م تا 224 م) یکی از طولانی ترین حکومت های تاریخ ایران بوده که در آن، نظام خانوادگی و جایگاه زنان تحت تأثیر ساختارهای پدرسالارانه، قوانین حقوقی و تعاملات فرهنگی با تمدن های دیگر شکل گرفت. این پژوهش با بهره گیری از نظریه فمینیسم تاریخی متعلق به لیندا آلکاف و الیزابت پاتر، به بررسی فرهنگ ازدواج و مبانی حقوقی طلاق زنان در این دوره پرداخته و به این پرسش کلیدی پاسخ می دهد: چگونه ساختارهای مردسالارانه و تعامل با تمدن های هلنی و رومی، حقوق و عاملیت زنان اشکانی را تحت تأثیر قرار داد؟ یافته ها نشان می دهد که نظام خانواده اشکانی مبتنی بر اقتدار مطلق مردان بود و زنان اغلب به عنوان ابزاری در مبادلات سیاسی و اقتصادی نقش داشتند. الگوهای ازدواجی مانند «خویدوده» (ازدواج درون خویشاوندی) و چندهمسری در میان اشراف برای حفظ منافع طبقاتی رواج داشت، درحالی که قوانین طلاق یک سویه و به نفع مردان تنظیم شده بود. بااین حال، شواهدی از مقاومت های زنان در برابر این ساختارها، ازجمله تلاش برای ازدواج مستقل یا جدایی از همسران، نشان دهنده عاملیت آنان در مواجهه با محدودیت های حقوقی است. این پژوهش تأکید دارد که علیرغم سلطه هنجارهای مردسالارانه، ردپای مقاومت زنان اشکانی را می توان در تاریخ مشاهده کرد.Examining the Rights and Status of Women in Marriage and Divorce during the Parthian Era: A Historical-Feminist Analysis of Patriarchal Structures
The Parthian era (247 BCE to 224 CE) represents one of the longest and most influential reigns in Iranian history, during which the family system and the status of women were shaped by deeply entrenched patriarchal structures, codified legal norms, and dynamic cultural interactions with neighboring civilizations. Utilizing the historical feminist frameworks of Linda Alcoff and Elizabeth Potter, this study explores the institution of marriage and the legal conditions surrounding divorce for women during this period, addressing the central question: To what extent did patriarchal authority and cross-cultural exchanges with Hellenistic and Roman civilizations shape the rights and agency of Parthian women? Findings indicate that the Parthian family system was grounded in the absolute patriarchal authority of men, where women frequently functioned as instruments of political alliance and economic negotiation. Marriage practices such as khvedōdah (consanguineous marriage) and elite polygamy were common among the aristocracy as mechanisms for preserving lineage and class privilege, while divorce regulations were unilateral and heavily biased in favor of men. However, evidence of women’s acts of resistance—including efforts to pursue independent marriages or initiate separation from their husbands—illustrates their limited yet significant agency within these constraints. This research underscores that, despite the pervasive dominance of patriarchal norms, traces of female autonomy and resistance are discernible in the historical record of Parthian society.
تبلیغات
