جایگاه و نقش خاندان نصیری اردوبادی در دیوانسالاری عصر صفوی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
دیوان سالاران در گستره تاریخ ایران همواره در تثبیت، ماندگاری و پیوستگی حکومت ها سهم چشمگیری داشتند. آنان پس از هر جابجایی در قدرت سیاسی خواه ناخواه برای از سر گرفتن چرخه امور اداری و دیوانی دوباره به درگاه فراخوانده و به خدمت گرفته می شدند. بیشتر این دیوان سالاران آموزه ها و تجربه های کاری خود را به فرزندان آموخته و این شغل را در نسل های پسین خاندان تداوم می بخشیدند. ازجمله خاندان نصیری طوسی اردوبادی بیش از دو سده در تشکیلات دیوانی صفویان به خدمت پرداختند. پژوهش کیفی پیش رو بر آن است با روش توصیفی - تحلیلی و با بررسی موردی آن خاندان و بر پایه نسخه های خطی و منابع دست اول برخی مسائل را در این رابطه تبیین نماید. نخست آنکه، اردوبادی ها در این دوره دارای چه جایگاه های دیوانی بوده و الگوهای حاکم بر شیوه های دستیابی آنان به آن مناصب دیوانی چه بود. دیگر آنکه سهم اردوبادی ها در تکوین ادبیات دیوانی آن عصر چه بوده است. یافته ها نشان داد که آنان توانستند در نظام سلسله مراتبی عصر صفوی هم با «استحقاق» و شایستگی های فردی و هم با وابستگی به شبکه خاندانی خود به این مناصب دست یازند. همچنین این خاندان با پیوستگی، انتقال و تداوم سنتهای دیوانی آموخته ها و تجربه های دیوانی خود را به نسل پس از خود انتقال و به گواه منابع و نسخه های خطی نقش و سهم چشمگیری در تکوین ادبیات دیوانی آن روزگار داشته و میراث گرانسنگ و ماندگاری از خود برجای نهد.The Status and Role of the Nasiri-Ordubadi Family in the Bureaucracy of the Safavid Era
Throughout Iranian history, bureaucrats (divansalaran) have played a crucial role in the consolidation, continuity, and longevity of governments. Following shifts in political power, they were often recalled to court to resume the cycle of administrative and bureaucratic affairs. Many of these officials transmitted their knowledge and professional experience to their descendants, perpetuating this vocation across generations.
Among these families, the Nasiri Tusi Ordubadi lineage served within the Safavid bureaucratic apparatus for more than two centuries. This qualitative study, employing a descriptive–analytical method and a case study approach, seeks to elucidate related issues based on primary historical sources and manuscripts. It first examines the bureaucratic positions held by members of the Ordubadi family during the Safavid period and the means by which they attained these roles. It then explores their contributions to the development of the bureaucratic (divani) literature of the era.
Findings indicate that the Ordubadis achieved and maintained their administrative status through a combination of individual merit and competence, as well as through reliance on familial networks. Moreover, by ensuring the coherence, transmission, and continuation of bureaucratic traditions, the family transmitted their accumulated administrative knowledge and experience to successive generations. As evidenced by historical sources and manuscripts, they played a significant role in shaping the bureaucratic literature of the Safavid period, leaving a valuable and enduring legacy.
تبلیغات
