دلایل و زمینه های تأثیرگذار بر اخبار سیف بن عمر تمیمی در مطالعات شرق شناسان (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
روایت های تاریخی منسوب به سیف بن عمر تمیمی، به ویژه آن دسته که به صدر اسلام مربوط است، در مطالعات شرق شناسی مدرن با داوری های متنوعی مواجه شده که از طرد کامل تا استفاده مشروط و بازسازی گفتمانی نوسان دارند. مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی و تطبیقی، تلاش کرده است دلایل و زمینه های اثرگذار بر روایت های سیف و ارزیابی مستشرقان را در پنج محور اصلی بررسی کند: بستر مکانی و زمانی روایت پردازی سیف، عوامل اجتماعی و فرهنگی، زمینه های دینی و فرقه ای و جریان های اثرگذار، نهاد خلافت و ساختار سیاسی و در نهایت فرآیند تاریخ نگاری اسلامی و منابع تأثیرگذار. ارزیابی های شرق شناسان با بهره گیری از ابزارهای تحلیل ساختاری، تطبیقی و زمینه محور، روایت های سیف را نه داده هایی خنثی بلکه محصول بازتولید تاریخی ایدئولوژیک تلقی کرده اند. ارزیابی نهایی مقاله با ارائه یک مدل پنج مرحله ای، روایت های سیف را در پنج سطح اسنادی، محتوایی، ایدئولوژیک، تطبیقی و سیاسی بازخوانی می کند. تحلیل تطبیقی دیدگاه پژوهشگرانی چون ولهاوزن، ناث، دونر، کرون، مادلونگ و دیگران نشان می دهد که اعتبار این منابع جز با تحلیل چندلایه در بستر تاریخی و ساختار قدرت ممکن نیست. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که ارزیابی روایت های سیف باید با نگاهی انتقادی، زمینه محور و منصفانه صورت گیرد و در بستر تاریخی و ساختار گفتمانی خود تحلیل شود.Factors Influencing the Narratives of Sayf ibn ʿUmar al-Tamīmī in Orientalist Scholarship
Historical narratives attributed to Sayf ibn ʿUmar al-Tamīmī—especially those related to Islam’s formative era -have faced diverse assessments in modern Orientalist studies, ranging from outright rejection to conditional use and discursive reconstruction. This study employs an analytical and comparative approach to examine the key factors that shape Sayf’s historiography and Orientalist evaluations. His narrative structure, influenced by cultural, sectarian, and political currents, reflects implicit engagement with Abbasid discourse and functions as an instrument of sectarian memory engineering. Scholars utilize structural, comparative, and contextual analysis to uncover ideological layers and critique Sayf’s accounts as politically constructed rather than neutral reports. Through a five-phase evaluative model—covering isnād, content, ideological orientation, intertextual comparison, and political context—the article reassesses the credibility of these contested traditions. A comparative analysis of key scholars, including Wellhausen, Noth, Donner, Crone, Madelung, and others, reveals that Sayf’s accounts must be interpreted through a multi-layered lens, acknowledging their embeddedness within power structures and historiographic agendas. The study concludes that Sayf’s narratives cannot be judged solely by authenticity criteria but must be critically evaluated within their historical, discursive, and political frameworks to enable a fair scholarly engagement with contested sources in Islamic historiography. Examines the intellectual, ideological, and contextual factors that shape Orientalist.
تبلیغات
