تأثیر عوامل سیاسی بر کاهش ارزش پول ایران در سده دوازدهم هجری قمری (مقاله پژوهشی حوزه)
درجه علمی: علمی-پژوهشی (حوزوی)
آرشیو
چکیده
یکی از مباحث مهمّ اقتصادی قرن دوازدهم هجری قمری، کاهش ارزش پول ایران بوده است. هدف این پژوهش، بررسی عوامل سیاسی مؤثر بر روند کاهش ارزش پولی ایران در سده دوازدهم هجری قمری است که با روش وصفی- تبیینی صورت گرفته است. در این نوشتار، با بررسی متغیر سیاست به عنوان متغیر مستقل و اقتصاد به عنوان متغیر وابسته، میزان تأثیرپذیری این دو بر یکدیگر ارزیابی شده تا نقش عوامل سیاسی در کاهش ارزش پول ایران در این دوره روشن گردد. به همین منظور، ضمن بررسی تحولات پولی ایران در قرن دوازدهم قمری، نقش عوامل سیاسی مؤثر بر کاهش ارزش پول ایران در طول حاکمیت افاغنه (1135-1142ق)، افشاریه (1148-1210ق) و زندیه (1173-1209ق) تشریح و تبیین شده است. یافته های پژوهش نشان دهنده آن است که سده دوازدهم هجری، هم زمان با برافتادن صفویه تا روی کار آمدن قاجاریه، از وجوه گوناگون در تاریخ ایران دارای اهمیت است؛ زیرا نشان دهنده دوران ناتوانی و انحطاط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ایران بوده است. در این دوره، در نتیجه وقوع شورش ها، جنگ های متمادی داخلی و خارجی و خط مشی سردمداران قدرت، هزینه های سنگین اقتصادی و اجتماعی زیادی بر کشور تحمیل گردید و سبب بحرانی شدن اوضاع اقتصادی کشور شد. نبود ثبات و امنیت سیاسی، پیدایش مراکز متعدد قدرت، اخذ مالیات های سنگین، ناامنی راه ها، قتل و غارت و کاهش جمعیت فعال کشور، به رکود و انحطاط اقتصادی و توقف تولید و تجارت داخلی و خارجی و اختلال در نظام پولی و تولیدی و کاهش هرچه بیشتر ارزش پول منجر شد. یکی دیگر از تأثیرات منفیِ متأثر از سیاست های غلط داخلی و خارجی، کمبود فلز پول بود که بر اثر آن، حاکمیت مجبور شد برای تأمین هزینه ها، میزان عیار و وزن مسکوکات را کاهش دهد. بیشتر حکومت هایی که در تنگنای مالی قرار می گرفتند و به پول احتیاج داشتند، با این روش می توانستند مشکلات اقتصادی خود را حل کنند؛ اما تنزل عیار که نشان دهنده کاهش ارزش پول در این دوره بود، باعث افزایش بی رویه قیمت ها و تورم فراگیر شد. از این رو، در تعیین ارزش داخلی پول، سطح عمومی قیمت ها را باید در نظر گرفت؛ بدین معنا که اگر قیمت ها بالا رود، ارزش پول پایین می آید و اگر قیمت ها تنزل کند، ارزش پول بالا می رود. بر پایه آنچه گفته شد، مهم ترین علل کاهش ارزش پولی ایران در این قرن، با تأکید بر نقش عوامل سیاسی، عبارت اند از ضعیف شدن بنیه اقتصادی کشور در پی بی ثباتی سیاسی ناشی از بروز جنگ های زیاد داخلی و خارجی و تنزل عیار مسکوکات پول توسط حاکمیت مرکزی.The Impact of Political Factors on the Devaluation of Iranian Currency in the Twelfth Century A.H
One of the significant economic issues of the twelfth century A.H was the devaluation of Iran's currency. The present study aims to examine the political factors contributing to the monetary devaluation of Iran during this period, using a descriptive-analytical method. This inquiry conceptualizes politics as the independent variable and economy as the dependent one, in order to evaluate the degree to which economic decline was influenced by political dynamics. To this end, the monetary developments of Iran in the twelfth century A.H are investigated, with specific attention to the role of political factors during the periods of the Afghan occupation (1135–1142 A.H), the Afsharid dynasty (1148–1210 A.H), and the Zandiyeh dynasty (1173–1209 A.H). The findings of the research indicate that the twelfth century A.H—marked by the fall of the Safavid dynasty and preceding the rise of the Qajar state—was a critical transitional era in Iranian history, characterized by political, economic, and social deterioration. A series of internal and external wars, persistent rebellions, and flawed policies implemented by ruling elites imposed heavy economic and social costs on the country, plunging Iran into a deep crisis. Political instability, the fragmentation of centralized authority, the emergence of competing power centers, excessive taxation, widespread insecurity, looting, and the decline of the economically active population led to widespread recession, economic stagnation, disruption in production and trade (both domestic and foreign), as well as the deterioration of the monetary system and production mechanisms, ultimately resulting in further devaluation of the currency. Another consequence of misguided domestic and foreign policies was the shortage of monetary metals, which compelled the authorities to reduce the purity (fineness) and weight of minted coins in order to meet fiscal demands. Governments facing financial strain frequently adopted such practices as a means of addressing economic shortfalls. However, the deliberate debasement of coinage, which symbolized a reduction in the currency’s intrinsic value, led to rampant price increases and widespread inflation. Hence, in determining the domestic value of currency, it is essential to consider the general price level: an increase in prices corresponds to a decrease in the currency’s value, and vice versa. In conclusion, the study identifies the primary causes of monetary devaluation in twelfth-century Iran—with an emphasis on political factors—as the weakening of the country’s economic foundations due to persistent political instability arising from recurrent internal and external conflicts, alongside the debasement of coinage by central authorities.
تبلیغات
