بررسی امکان وضع قوانین غیرعلنی و آثار آن در نظم حقوقی جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: قانون نحوه انتصاب اشخاص در مشاغل حساس) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
التزام به اجرای قوانین، قراردادی اجتماعی محسوب می شود که بر اساس آن دولت و ملت به تنظیم و تنسیق روابط اجتماعی خود در قالب حق و تکلیف تعیین شده می پردازند. بااین حال نمی توان از قوانینی که جامعه محدودی از اشخاص را دربرمی گیرد چشم پوشید. چنین قوانینی نیز ارزش عام الشمولی و لازم الاجرایی دارد به نحوی که در مقام اجرا مشمولان آن منحصراً تابع دانسته نشده و سایر اشخاص نیز از حیث تقید، بی نیاز از آن محسوب نمی شوند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران چارچوب های کلی وضع قوانین و مراجع صلاحیت دار این امر را تعیین کرده و در اصل شصت و نهم قانون اساسی وضع مصوبات غیرعلنی را با قید شروطی پذیرفته است. با این حال وضع مستقیم یا غیرمستقیم قانون غیرعلنی، آن گونه که مصوبه دارای سطح طبقه بندی مجمع تشخیص مصلحت در باره حراست ها و قانون موسوم به تمرکز اطلاعات مصوب 1368 طی فرازهایی از «قانون نحوه انتصاب اشخاص به مشاغل حساس» و مصوب 1401، تنفیذ و موجودیتی قانونی یافته، به نوعی وضع قانون غیرعلنی محسوب می شود. در این مقاله تلاش می شود تا با روش توصیفی- تحلیلی و تبیینی وضع قوانین غیرعلنی و نسبت آن با اوصاف علنی بودن و الزام آوری قوانین مورد تحلیل قرار گرفته و امکان و چگونگی و آثار وضع چنین قوانینی در نظم حقوقی جمهوری اسلامی ایران، مورد بررسی قرار گیرد. نتایج حاصله بیانگر آن است که اگرچه مقنن نسبت به اعطای اعتبار قانونی به مصوبات طبقه بندی شده مجمع تشخیص مصلحت اقدام کرد اما، فقدان اوصاف علنی بودن و الزام آوری، اجرای آن را متأثر از خود کرده و عملاً تحقق این مصوبات را در مقام قانون ممکن نمی کند.Examining the Possibility of Enacting Non-Public Laws and Their Effects in the Legal Order of the Islamic Republic of Iran (Case Study: Law on the Appointment of Individuals in Sensitive Positions)
The commitment to enforce laws is considered a social contract based on which the government and the people regulate and coordinate their social relations within the framework of established rights and obligations. However, one cannot overlook laws that encompass a limited community of individuals. Such laws also possess general applicability and enforceability, such that in practice, their subjects are not exclusively bound, and other individuals are not exempt from them. The Constitution of the Islamic Republic of Iran outlines the general frameworks for enacting laws and the competent authorities in this regard, and Article 69 of the Constitution accepts the enactment of non-public resolutions under certain conditions. However, the direct or indirect enactment of non-public laws, as seen in the classified resolutions of the Expediency Discernment Council regarding security and the law known as the Concentration of Information Act approved in 1989 (1368), has gained a legal existence through sections of the "Law on the Appointment of Individuals to Sensitive Positions" approved in 2022 (1401). This article aims to analyze the enactment of non-public laws and their relationship with the characteristics of publicness and enforceability of laws using a descriptive-analytical and explanatory method. The results indicate that although the legislator has granted legal validity to classified resolutions of the Expediency Discernment Council, the lack of publicness and enforceability characteristics has affected its implementation and practically makes the realization of these resolutions as law impossible.
تبلیغات
