نظریه اجتماعی-بوم شناختی

قلدری و قربانی شدن در مدرسه توجه زیادی را در سال های اخیر از سوی رسانه ها و مردم و همچنین معلمان، مسئولان مدارس، محققان، درمانگران و قانون گذاران جلب کرده است. هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل فردی و بافتی پیش بینی کننده قربانی قلدری بود. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش آموزان پایه چهارم ایرانی، معلمان و مدیران آن ها در سال تحصیلی 1400-1399 شمسی بود که تعداد کل حجم جامعه ایران طبق گزارش مرکز مطالعات بین المللی پرلز 2021 برابر با 43697 مدرسه و 1348842 دانش آموز پایه چهارم بود که از این تعداد 6262 دانش آموز و والدینشان از 218 مدرسه (218 معلم و مدیر) به عنوان نمونه انتخاب شدند. از روش نمونه گیری خوشه ای دومرحله ای طبقه بندی شده در آزمون پرلز استفاده شده است. نتایج تحلیل چندسطحی نشان داد در سطح دانش آموز متغیرهای خودپنداره خواندن و خودکارآمدی دیجیتال رابطه ی منفی معنی دار و وضعیت اجتماعی-اقتصادی رابطه مثبت و معنی داری با قربانی شدن داشت. دختران بیشتر از پسران مورد قلدری قرار گرفتند. در سطح مدرسه، نظم و امنیت مدرسه، میزان تأکید بر موفقیت تحصیلی و منطقه ی مدرسه رابطه ی منفی معنی دار و تعداد دانش آموزان کلاس و کمبود فضای آموزشی رابطه ی مثبت و معنی داری با قربانی شدن داشت. پیش بین های سطح دانش آموز 13 درصد از واریانس قربانی شدن را در سطح دانش آموز و پیش بین های سطح مدرسه 43 درصد از واریانس قربانی شدن را در سطح مدرسه تبیین نمودند.