دهستان شیرکوه

احداث خانه های دوم، پدیده ی جدیدی نیست. در سال های اخیر ساکنین شهرهای بزرگ و مادر شهرهای ایران، نواحی کوهستانی اطراف شهرها و یا نواحی ساحلی را برای گذران اوقات فراغت و ساخت خانه های ویلایی انتخاب نموده اند. استان یزد به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، از نظر جاذبه های طبیعی گردشگری دارای محدودیت است؛ اما دامنه های شیرکوه و روستاهای آن موقعیت مناسبی را برای جذب گردشگران و ایجاد خانه های دوم فراهم نموده است. خانه های دوم در این نواحی بعد از انقلاب و بویژه با رواج استفاده از اتومبیل شخصی افزایش یافته است. اوج این پدیده مربوط به دهه ی 80  به بعد می باشد. مهم ترین عامل در جذب گردشگران به این ناحیه، اختلاف دما با شهرهای اطراف و مسافت نسبتاً نزدیک آن است. احداث و گسترش خانه های دوم دارای اثرات مختلف اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست محیطی و کالبدی است. هدف این مقاله، بررسی پیامدهای کالبدی گسترش خانه های دوم در نواحی روستایی دهستان شیرکوه با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و بکارگیری مطالعات کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه) می باشد. نتایج نشان می دهد که خانه های دوم باعث بهبود وضعیت راه ها و گسترش فیزیکی روستاها و از سوی دیگر تخریب و کاهش سطح باغات و زمین های کشاورزی شده است.

امروزه توسعه روستایی همپای کیفیت بهتر و مطلوب تر زندگی تلقی می شود. در راستای دولتها موظف هستند با انجام برنامه ریزیهای روستایی و توسعه روستاها، فضای زندگی مناسب و شایسته ساکنین روستا را فراهم آورند. طرح هادی روستا از جمله طرح های عمران روستایی است که می تواند نقش بنیادی و زیر بنایی در توسعه همه جانبه مناطق روستایی داشته باشد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی به اثرات اجرای طرح هادی بر کیفیت زندگی روستاییان دهستان شیرکوه شهرستان تفت پرداخته و هدف آن ارزیابی اثرات اجرای طرح هادی بربهبود کیفیت زندگی روستاییان از نظر شاخص های مختلف و ارزیابی میزان آگاهی مردم در اجرای و اثر بخشی آن بر بهبود کیفیت زندگی روستاییان می باشد. نتایج نشان میدهد که اجرای طرح هادی در بعد اجتماعی تاثیرات مثبتی بر مشارکت مردم، تقویت نهادهای محلی و جدید، استفاده از نظرات مردم، امید به آینده، توانایی تامین نیازهای اساسی خانوار و تمایل به ماندن در روستا،در بعد اقتصادی تاثیرات مثبتی در ایجاد فرصت های شغلی،ایجاد تنوع شغلی،سطح پس انداز خانوار،کاهش نابرابریهای اقتصادی، در بعد کالبدی تاثیرات مثبتی در کیفیت، تجهیزات و امکانات مسکن، توانایی تهیه مسکن، دفع آبهای سطحی، کیفیت شبکه معابر،کیفیت مسیرهای عابر پیاده در بعد محیطی تاثیرات مثبتی در نظافت و پاکیزگی روستا، کیفیت آب آشامیدنی،سامانه تخلیه فاضلاب،جمع آوری و دفع زباله،دپوی فضولات حیوانی، پرهیز از ساخت خانه ها در اراضی شیبدارو در حریم سیلاب وکاهش اتلاف و آلودگی منابع آب دارد. در نهایت بین اجرای طرح هادی با بهبود کیفیت زندگی روستاهای بخش مرکزی شهرستان تفت رابطه معناداری دارد.