مدلسازی انتخاب گسسته

امروزه یکی از آموزههای سیاستگذاری در حوزههای گوناگون، توصیه به شناخت ترجیحات جامعه هدف ازسوی سیاستگذار است. در حوزه سلامت طراحی کارا و مؤثر سیاستها و ارائه خدمات بهداشتی، نیازمند وجود انطباق میان اهداف آنها با خواستههای جامعه است که این خود مستلزم آگاهی سیاستگذاران سلامت، از ترجیحات افراد درخصوص برنامههای سلامت و دستاوردهای آن است.مطالعات نظری نشان میدهد، یکی از بهترین روشها جهت شناسایی ترجیحات افراد جامعه و ارزشگذاری منافع سیاستها، آزمایش انتخاب گسسته است. با توجه به عدم شناخت کافی ازاینرویکرد در مطالعات داخلی و مغفول واقع شدن کاربرد آن در حوزه سیاستگذاری سلامت در کشور، در این مقاله سعی شده است دلایل اهمیت استفاده از آزمایش انتخاب گسسته در حوزه سلامت بیان شود و پس از تبیین مبانی نظری و متدولوژی بهکارگرفته شده در این رویکرد، کارکردهای گوناگون آن در این حوزه ارائه شود. با توجه به کارکردهای آزمایش انتخاب گسسته و ازآنجاکه در ابتدای اجرای طرح پزشک خانواده قرار داریم، بهنظر نگارندگان این مقاله، یکی از الزامات و پیشنیازهای اجرای موفق طرح پزشک خانواده در کشور، آگاهی پیدا کردن نسبت به مؤلفههای اثرگذار بر تصمیم پزشکان عمومی برای ورود به این طرح ازیکطرف و ازطرفدیگر شناخت عوامل مؤثر بر تصمیم شهروندان در انتخاب پزشک خانواده خود است. وجود چنین شناختی و لحاظ آن در نحوه پیادهسازی طرح، در کنار تمهید سایر بسترهای لازم همچون منابع مالی و زیرساختهای لازم، احتمال اجرای موفقیتآمیز طرح را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.

مقدمه: تخصص های متنوع دندان پزشکی نقشی مهم در ارتقاء سلامت دهان و دندان دارند. به دلیل اهمیت بازار کار دندان پزشکی، پژوهش حاضر به بررسی عوامل مرتبط با انتخاب رشته های تخصص توسط دانشجویان دندان پزشکی عمومی پرداخت. روش ها: مطالعه حاضر یک پیمایش مقطعی است. ۳۰۱ دانشجو دندان پزشکی شاغل به تحصیل در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و دانشگاه خوراسگان در سال ۱۴۰۰ به پرسشنامه پاسخ دادند. پرسشنامه بر اساس دستورالعمل مطالعه های انتخاب گسسته مبتنی بر طراحی تجربی تهیه شد. مؤلفه های مرتبط با ترجیح دانشجویان بر اساس نتایج مطالعه های قبلی، مصاحبه با اساتید و دانشجویان دوره رزیدنتی استخراج شدند. مجموعه های انتخاب طراحی شده شامل دو گزینه جایگزین بود و مشارکت کنندگان از بین دو گزینه جایگزین هر مجموعه انتخاب، یکی را انتخاب می کردند. از مدل سازی انتخاب گسسته و رگرسیون های لاجیت شرطی برای تحلیل داده ها و نرم افزار Stata14 برای تحلیل داده ها استفاده شد. یافته ها: اعتبار اجتماعی و درآمد خوب(Coefficient=1/181)، نداشتن دوره رزیدنتی بسیار دشوار(Coefficient=0/21)، طولانی نبودن دوره رزیدنتی(Coefficient=0/159)، استرس شغلی کم (Coefficient=0/52)یا متوسط(Coefficient=0/47) به شکل معنی داری احتمال انتخاب دوره تخصص را بالاتر می برد. وجود شهریه تحصیلی احتمال انتخاب رشته تخصص دندان پزشکی را کاهش می دهد(Coefficient=0/29). در مقابل، علاقمندی به رشته تخصص، احتمال انتخاب آن را به شرط ثبات سایر شرایط، افزایش می دهد(Coefficient=1/02). نتیجه گیری: دانشجویان دندان پزشکی عمومی مؤلفه های مختلفی مانند درآمد و اعتبار اجتماعی، دوره رزیدنتی آسان تر و کوتاه تر و استرس شغلی کمتر، شهریه کمتر و علاقمندی شخصی را برای انتخاب رشته تخصصی مدنظر قرار می دهند. برای سیاست گذاری بهینه برای تخصیص استعداد ها بین رشته های مختلف تخصصی دندان پزشکی به خصوص رشته های پژوهشی و پیشگیرانه و تخصص های بالینی کمتر مورد استقبال ، باید مشوق های مالی و غیر مالی مدنظر قرار گیرد.