فلسفه هنر

در وهله اول به نظر می رسد که کانت درصدد تمایزگذاری جدی میان زیبایی و اخلاق است. این نکته را می توان از آنجا استنباط کرد که او در تحلیل امر زیبا بر حسب کیفیت، میان امر مطبوع، امر خیر یا اخلاقی و امر زیبا تمایز قائل می شود و اعلام می کند که لذت ناشی از امر زیبا نه برای ارضای تمایلات جسمانی ماست (مطبوع) و نه برای رسیدن به هدفی اخلاقی. از سوی دیگر کانت در برخی از فقرات نقد قوه حکم از نوعی ارتباط میان زیبایی و اخلاق سخن می راند. این نوشتار بر آن است تا با بررسی فقراتی که کانت در آن ها از ارتباط میان زیبایی و اخلاق بحث می کند، روشن سازد که چگونه می توان هم زیباشناسی را از اخلاق متمایز کرد و هم به رابطه زیبایی و اخلاق معتقد بود. پس از روشن سازی نحوه ارتباط، به این پرسش خواهیم پرداخت که چرا کانت چنین ارتباطی را ضروری انگاشته است. بعد از بررسی روشن می شود که زیبایی و اخلاق می توانند به صورت غیر مستقیم با همدیگر مرتبط باشند. اصلی ترین دغدغه کانت در مرتبط ساختن زیبایی با اخلاق، ایجاد پیوند میان آزادی و احساس است.

۴۸.

در باب ادبیات به مثابه شکلی ایدئولوژیک

نویسنده: آتین بالیبارو پیر ماشری مترجم: ماندانا منصوری

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۶ شماره ۱۷

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۷ تعداد دانلود : ۱۴۵۸

۴۹.

سیمپتوم در ماشین: لاکان و جویس

نویسنده: لویی آرمان مترجم: شهریار وقفی پور

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۶ شماره ۱۶

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۸۷ تعداد دانلود : ۱۴۹۴

۵۰.

نگاهی به تئوری زیبا شناسی آدرنو

نویسنده: محمدحسین جواری

منبع: علامه ۱۳۸۰ شماره ۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۵۰ تعداد دانلود : ۱۲۵۱

۵۱.

پدیدارشناسی هنر و جهانی شدن: هویت در مناسبت با هنر

نویسنده: محمود عبادیان

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۳ شماره ۱۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۴۱ تعداد دانلود : ۱۳۶۶

۵۲.

تقابل های سنتی دو متافیزیک, دو فرهنگ و دو هنر

نویسنده: نادر شایگان فر

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۷ شماره ۱۹

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۴۱ تعداد دانلود : ۱۸۴۱

۵۳.

سنت، هنر، معنویت

نویسنده: سید حسین نصر مترجم: امیر مازیار

منبع: سروش اندیشه ۱۳۸۱ شماره ۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۶۰۱ تعداد دانلود : ۶۶۹۲

۵۴.

در باب زشتی, زیبایی و تکنیک

نویسنده: تئودور آدورنو مترجم: آذین حسین زاده

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۶ شماره ۱۷

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۵۹۷ تعداد دانلود : ۲۳۳۲

۵۵.

نسبت ایده آل زیبایی و زیبایی وابسته در فلسفه کانت(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: جواد امین خندقی علی سلمانی

منبع: پژوهش های فلسفی بهار و تابستان ۱۳۹۴ شماره ۱۶

کلیدواژه‌ها: ایده آل زیبایی زیبایی وابسته داوری زیباشناختی غایت مندی ذهنی غایت مندی عینی

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۵۳۹ تعداد دانلود : ۱۴۱۱

کانت در «نقد قوة حکم»، امر زیبا را در چهار دقیقه متناظر با احکام منطقی بررسی می کند. او در دقیقة سوم بر مبنای تحلیل مفهوم کلیدی «غایت مندی»، به تعریفی فرم محور از زیبایی یعنی غایت مندی بدون غایت (غایت مندی ذهنی) می رسد. در ذیل همین دقیقه، دو مفهوم «زیبایی وابسته» و «ایده آل زیبایی» نیز مطرح می شود که داوری زیباشناختی در هر دوی آن ها بر مبنای غایت مندی عینی است و مفهومی دال بر چیستی عین و کمال عین موافق با آن برای داوری پیش فرض گرفته می شود. این پیش فرض در زیبایی وابسته، کمال عین و در ایده آل زیبایی، مفهوم حاصل از جمع ایدة عقلی و ایدة متعارف زیباشناختی است؛ اما این دیدگاه متعارض با این اصل زیباشناختی کانت است که داوری دربارة امر زیبا صرفاً بر یک غایت مندی ذهنی متکی است. این نوشتار با بررسی مفهوم غایت مندی و نوع غایت مندی عینی در زیبایی وابسته و ایده آل زیبایی، درصدد تبیین چگونگی ارزش زیباشناختی این دو مفهوم و در نهایت بررسی نقاط اختلاف و اشتراک آن ها با یکدیگر می باشد تا جایگاه این دو مفهوم در فلسفة کانت مشخص شود.

۵۶.

هنر ارزشی و غیرارزشی از دیدگاه افلاطون(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: حمیدرضا ورکشی

منبع: فلسفه دین سال سیزدهم بهار ۱۳۹۵ شماره ۱ (پیاپی ۲۶)

کلیدواژه‌ها: افلاطون هنرهای زیبا ویژگی ها زیبایی مطلق ارزشی غیرارزشی

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۵۱۹ تعداد دانلود : ۲۰۱۲

از آنجا که افلاطون اولین فیلسوفِ آغازگر تألیف در حوزه زیبایی و بر زیبایی شناسی هنری بعد از خود بسیار تأثیر گذار بوده است، بررسی دیدگاه وی در خصوص زیبایی های هنری اهمیت بسیاری دارد. البته هرچند هنرهای زیبا، به نحوی که در عصر حاضر مصطلح است، در دوران افلاطون مطرح نبوده، اما می توان از مطالب و آرایی که افلاطون به طور پراکنده در باب هنرهای زیبا بیان کرده است، نظر وی را کشف کرد. راجع به دیدگاه افلاطون پیرامون هنرهای زیبا دو نظر وجود دارد. برخی او را موافق هنر دانسته اند و در صدد توجیه مخالفت های صریح وی برآمده اند و برخی نیز او را ضدّ و مخالف هنر دانسته اند. در این پژوهش فارغ از نظر موافقان و مخالفان به بررسی هنر از دیدگاه افلاطون پرداخته می شود و نتیجه آنکه وی را نه می توان مخالف و نه موافق مطلق هنرهای زیبا دانست. بلکه افلاطون به دو نوع هنر معتقد است؛ هنر ارزشی و غیرارزشی و برای هر یک از این انواع ویژگی هایی ذکر می کند؛ که اساسی ترین وجه ممیزه این دو هنر، بهره مندی از زیبایی مطلق؛ یعنی منشأ الهی داشتن است.

۵۷.

فروید و کانت؟

نویسنده: هیوبرت دمیش مترجم: شهریار وقفی پور

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۶ شماره ۱۷

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۴۹۷ تعداد دانلود : ۱۵۴۲

۵۸.

انسان شناسی و زیبایی شناسی

نویسنده: ریچارد ال اندرسن مترجم: منیژه اذکایی

منبع: زیباشناخت ۱۳۸۴ شماره ۱۳

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۴۹۴ تعداد دانلود : ۱۴۳۹

۵۹.

ویتگنشتاین و نگریستن از وجه ابدی(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: سروش دباغ مرتضی عابدینی فرد

منبع: اندیشه دینی ۱۳۸۸ شماره ۳۲

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۴۸۸ تعداد دانلود : ۱۴۹۵

۶۰.

زیبایی طبیعی نزد هگل(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده: محمدجواد صافیان

منبع: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز ۱۳۸۳ شماره ۱۹۱

حوزه‌های تخصصی:

تعداد بازدید : ۲۴۷۷

هگل زیبایی را تجلی معقول یا صورت عقلی در امر محسوس می‌داند. زیبایی در دو ساحت طبیعت و هنر متجلی می‌شود و این هر دو ساحت واجد وجهی محسوس می‌باشند. اما خود زیبایی امری محسوس نیست بلکه صورتی است معقول. زیبایی تنها برای دیگری یعنی برای ما یعنی برای ذهنی که زیبایی را در می‌یابد، خلق شده است. به عبارت دیگر زیبایی شیء زیبا در حس آشکار نمی‌شود بلکه در ملاحظه وحدت اجزاء و اعضای امر زیبا آشکار می‌شود و این نیز با تفکر امکان‌پذیر خواهد بود. زیبایی طبیعت در سه مرتبه مورد ادراک ما قرار می‌گیرد: مرتبه اول مواجهه با زیبایی طبیعی است تنها به صورت هماهنگی درونی در محصولات عینی (مثل بلور طبیعی). در مرتبه دوم زیبایی طبیعی را به عنوان زندگی درونی همراه با تمایزهای ماهوی آن ملاحظه می‌کنیم. در مرتبة سوم زیبایی را در من خودآگاه ادراک می‌کنیم. زیبایی طبیعت ناقص است؛ زیرا واقعیت خارجی حداکثر دارای وجود درونی نامتعین و انتزاعی است و برخلاف نفس، وجود آن درونی نیست. به عبارت دیگر زیبایی طبیعت انتزاعی است نه انضمامی. هگل زیبایی انتزاعی را از سه جنبه مورد بررسی قرار می‌دهد: اول از حیث صورت؛ دوم از حیث وحدت انتزاعی ماده حسی و سوم از جنبه محدودیت وجود فردی بی‌واسطه.

درخت حوزه‌های تخصصی