مرتضی کوکبی
| مدرک تحصیلی: استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز |
مطالب
فیلترهای جستجو:
فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۶۱ تا ۷۵ مورد از کل ۷۵ مورد.
بررسی کشف المطالب منسوب به اعتماد السلطنه و دیگر ابزارهــای بازیابی اطلاعــات در یک نسخــه قــرآن(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
- حوزههای تخصصی علم اطلاعات و دانششناسی کتابخانه ها مجموعه های کتابخانه ای و منابع کتابخانه ای و اطلاعاتی انواع منابع اطلاعاتی سایر منابع
- حوزههای تخصصی علم اطلاعات و دانششناسی صنعت و تجارت کتاب نقد و بررسی کتاب
- حوزههای تخصصی علم اطلاعات و دانششناسی علوم اطلاع رسانی خدمات اطلاع رسانی مدیریت اطلاعات ذخیره و بازیابی اطلاعات
بازیابی هر چه سریع تر و دقیق تر اطلاعات، آرمان بزرگ همه کتابداران است. برای دسترسی به این آرمان، ابزارهایی توسط کتابداران به وجود آمده که نمایه ها نمونه هایی از آن ها هستند. نمایه ها که اکنون به کمک کامپیوتر حالت پیشرفته ای یافته اند در سنّت کتابشناسی و کتابداری شرقی متأثّر از اسلام، دارای قدمت هستند و حتّی نمونه هایی پیشرفته از آن ها با عناوین کشف المطالب، کشف الآیات و غیره که به دلیل جایگاه والای قرآن در جوامع اسلامی به وجود آمده اند سال هاست که مورد استفاده قرار میگیرند. آن چه که در زیر میآید بررسی نمایه ها و جدول های قرآنی متعلّق به سال 1313 است که در زمان ناصرالدین شاه قاجار توسط محمد خان صنیع الدوله (اعتماد السلطنه) چاپ شده. هدف این نوشته ضمن بررسی انتقادی کلّیة جدول های مندرج در این قرآن، نشان دادن این نکته است که آن جا که علاقه و اهمیت به هر دلیلی مطرح بوده، آن چنان که در مورد قرآن مطرح بوده و هست ابزارهای بازیابی بسیار پیشرفته ای در شرایطی به وجود آمده اند که حتّی شاید تصوری نیز دربارة فناوریهای پیشرفتة کنونی وجود نداشته است.
شکل نوین پیشنهادی برای شناسه های کتابشناسی مل ّی ایران
حوزههای تخصصی:
در این نوشته به عناصر مندرج در 3 سطح توصیف فهرستنویسی «قواعد فهرستنویسی انگلوامریکن» اشاره گردیده و نشان داده شده که کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی ایران در فهرستنویسی کتاب های فارسی گاه از سطح دوم و گاه از برخی عناصر سطح سوم استفاده کرده است.چون برگه های فهرست کتابخانة ملی در همة انواع کتابخانه ها مورد استفاده است. مؤلف شیوه ای نوین و در عین حال ساده برای فهرستنویسی در سطح اول و دوم پیشنهاد کرده که در انواع کتابخانه ها میتواند کاربرد داشته باشد
نگاهی نوین به تقسیم بندی داستان های واقعی در ادبیات کودکان و نوجوانان
حوزههای تخصصی:
کتاب «گذری در ادبیات کودکان» از جمله کتاب هایی است که مفاهیم پایه در ادبیات کودکان و نوجوانان را به گونه ای جامع مورد بررسی قرار داده است. این کتاب حد ّاقل پنج بار تجدید چاپ شده و چارچوب کتابی را به نام «ادبیات کودکان: ویژگیها و جنبه ها» نیز تشکیل داده که در سال 1374 برای نخستین بار چاپ شد و تا سال 1382 به چاپ ششم نیز رسیده است. نوشتة زیر در پی طرح این پرسش است که آیا تقسیم بندی مورد استفاده برای داستان های واقعی در کتاب «گذری در ادبیات کودکان» و به دنبال آن، در کتاب «ادبیات کودکان و نوجوانان، ویژگیها و جنبه ها» به اندازة لازم، دقیق هست و اگر نیست چه تقسیم بندی دیگری بهتر است جایگزین آن شود. به همین منظور، نخست گروه های موضوعی بررسی میگردند و آن گاه، طبقه بندی نوینی برای گروه بندی داستان های واقعی پیشنهاد میشود.
تحول دراستانداردهای سازماندهی برای اطلاع رسانی در ایران
حوزههای تخصصی:
اطلاع رسانی واژه ای است که وظیفه هر کتابخانه رابه خوبی بیان می کند .زیرا کتابداراست که دربرابرانواع اطلاع رسانی هایی که در یک جامعه انجام می شود با استفاده از اطلاعات نظم یافته در کتابخانه خود،می تواند اطلاع رسانی را به شکل سازمان یافته تری انجام دهد.اما هرچه این سازماندهی منظم تر باشد اطلاع رسانی نیز بهتر انجام خواهد شد .یکی از ملزومات اطلاع رسانی سازمان یافته درهر کشور ،شبکه کتاب شناختی ملی است.این شبکه،درایران هنوز تشکیل نشده اما ظرف انتقال داده های کتاب شناختی در این شبکه، یعنی فرمت مارک ایران ،مراحل پایانی خودرا در کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران طی میکند .در این نوشته پس از بحث در پیرامون شبکه کتاب شناختی ملی ،مارک، مارک ایران ،لزوم استانداردسازی فهرستنویسی برای پیاده سازی بهینه مارک ایران مورد بررسی قرار میگیرد تا پس ازاین پیاده سازی ،جامعه کتابداران ایران از مزایای مارک ایران درشبکه کتابشناختی ایران بهره مند شوند.
اصل وحدت وسرعنوان های موضوعی
حوزههای تخصصی:
سرعنوان های موضوعی،ابزار تفهیم محتوای موضوعی مواد کتابخانه به مراجعه کنندگان می باشند .برای کارایی این ابزار ،هرسرعنوان،باید با رعایت سه اصل،ارائه شده باشد.این سه اصل عبارتنداز:خواننده، ویژگی ووحدت.برای اینکه فهرست نویس بتواند در ارائه هرسرعنوان موضوعی ،این سه اصل را رعایت کرده باشدفهرست سرعنوان های موضوعی به وجود آمده اند که سرعنوان های مندرج درآنها با توجه به سه اصل فوق ،تهیه شده اند .در بازیابی مواد کتابخانه از طریق موضوع ،اصل وحدت،نقش اساسی ایفا میکند .نوشته حاضر ، برخی از مواردی را که درآنها اصل وحدت به طورناخواسته نقض شده است ویا امکان نقض آنها وجود دارد نشان میدهد.راه حل هایی نیز برای حل این مشکل پیشنهاد شده است.
گسترش های ایرانی رده بندی دهدهی دیویی
حوزههای تخصصی:
نظام رده بندی دهدهی دیویی یکی از نظامهای متداول طبقه بندی است که در کتابخانه ها برای سازماندهی موضوعی انواع مواد کتابخانه به کار میرود. در ایران نیز، این رده بندی در بسیاری از کتابخانه ها مورد استفاده قرار میگیرد و مبنای تنظیم موضوعی بسیاری از کتاب شناسیها از جمله کتاب شناسی ملی ایران است. تقسیم بندی دانشها و معارف بشری و موضوعات خاصّ کشورهای عربی در رده بندی دهدهی دیویی مفصّل و کم نقص است ولی در زمینه های مربوط به مسائل خاص ملل گوناگون، از جمله ایران، این رده بندی کاستیهای بسیاری دارد. رفع این کاستیها را که گهگاه به دوباره نویسی کامل قسمتی از رده بندی دیویی میانجامد، اصطلاحاً گسترش رده بندی مینامند. در گسترشهای ایرانی رده بندی دهدهی دیویی مواردی دیده میشود که به نظر اشتباه میآید. نوشتة زیر، بر آن است که، با بررسی این موارد و ارائهی پیشنهادهایی برای اصلاح آنها، در غنا و تکمیل این ابزارهای ارزشمند آموزش رده بندی دهدهی دیویی سهمی ادا کند.
کتابخانه های دانشگاهی وپژوهش: پژوهش موردی
حوزههای تخصصی:
مطلب حاضر، نتیجه مطالعات و تجربیاتی درباره ی اهمیت نقش کتابخانه های دانشگاهی در پیشبرد پژوهش است که نویسنده محترم آن با استفاده ازنظرات صاحب نظران واندیشمندان کتابداری و اطلاع رسانی،تجربه سودمند خود را که در پیوند با کلی از کتابخانه های دانشکده ای کسب کرده است بیان می دارد وبا طرح گوشه ای از وضعیت کنونی کتابخانه های دانشگاهی کشور به نقش آنها درانجام ،گسترش،ایجاد انگیزه های پژوهشی و جوانب مختلف حمایت از پژوهشگران می پردازد.
نگاهی به دروس "" ساماندهی مواد
منبع:
کتاب پاییز ۱۳۷۶ شماره ۳۱
حوزههای تخصصی:
با نقطه یا بی نقطه ؟: اشتباهی متداول در فهرستنویسی انتشارات ایرانی
منبع:
کتاب پاییز ۱۳۷۵ شماره ۲۷
حوزههای تخصصی: