حسین قاسم پور مقدم

بررسی تأثیر ادبیات داستانی بر یادگیری مهارت های بندنویسی دانش آموزان پایه ششم ابتدایی مهارت نوشتن یکی از مهم ترین مهارت هایی است که عملکرد فراگیران در سایر دروس نیز از کیفیت آن تأثیر کیفیت آن می پذیرد. پیش نیاز نوشتن، کسب مهارت بندنویسی است که یادگیری آن در دوره ی ابتدایی تأکید شده است. به نظر می رسد استفاده از ادبیات داستانی و بسترهای موجود در آن بتواند در کسب این مهارت، مؤثر واقع شود. ازاین رو پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ادبیات داستانی بر یادگیری مهارت های بندنویسی دانش آموزان پایه ی ششم ابتدایی صورت پذیرفت. روش انجام این پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه ی آماری پژوهش شامل کلیه ی دانش آموزان ششم ابتدایی مدارس منطقه ی یک شهر تهران و نمونه ی آماری شامل شصت نفر از دانش آموزان پایه ی ششم است که به صورت نمونه گیری تصادفی در دو گروه آزمایش (سی نفر) و گواه (سی نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش با بهره گیری از انواع ادبیات داستانی و گروه گواه به روش متداول به مدت ده جلسه آموزش دیدند. گردآوری داده ها با آزمون و چک لیست محقق ساخته ی مهارت های پایه و پیشرفته ی بندنویسی انجام شد. روایی ابزار را معلمان و اساتید تأیید کردند و پایایی آن با آلفای کرونباخ به دست آوردند. نتایج تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد که ادبیات داستانی مهارت های بندنویسی دانش آموزان را در دو سطح پایه (989/10F=؛ 002/0 P=) و پیشرفته (086/21F=؛ 000/0P=) به طور معناداری افزایش داده است. بنابراین پیشنهاد می شود از ادبیات داستانی برای افزایش مهارت های بندنویسی و نوشتن دانش آموزان ابتدایی استفاده شود.

این مقاله با هدف طراحی برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه برای تقویت مهارت تفکر خلاق در دانش آموزان پایه سوم دبستان انجام شد. برای انجام آن از روش کیفی و تحلیل محتوای مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۴ خبره مرتبط با تفکر خلاق یا برنامه فرادرسی استفاده شد. یافته ها نشان داد که یک برنامه فرادرسی یا فعالیت فوق برنامه مؤثر باید شامل مؤلفه هایی مانند وظایف داوطلبانه گروهی، سازمان های دانش آموزی، مشارکت محوری، استفاده از منابع فناورانه، همکاری با سازمان های خارجی، بازدیدهای علمی و پروژه های خارج از مدرسه باشد. اهداف این برنامه دستیابی به مهارت های تفکر، خودراهبری، خودانگیختگی و تعمیق دانش نظری است و محتوای آن باید مبتنی بر نیاز دانش آموزان، پژوهش محور، تعاملی و متنوع باشد. راهبردهای آموزشی پیشنهادی شامل روش های مشارکتی، اکتشافی، ایفای نقش، بارش مغزی و فعالیت های هنری است و ارزشیابی آن نیز باید از طریق خودارزیابی، فرایندمحور، مبتنی بر پرسش و پاسخ و پوشه ای صورت گیرد. بنابراین به طور معناداری به پرورش تفکر خلاق در دانش آموزان دوره ابتدایی کمک کند.