رسول صمدزاده

تولیدات انسانی نتیجه جهان بینی و اعتقادات اواست، به ویژه اینکه در شهرهای اسلامی ظاهر شهر توسط مردم ایجاد می شود و برای ظهور شهر اصیل اسلامی، همپوشانی سه جنبه: فکری، عملی ، رفتاری یک ضرورت است. در این مقاله قصد داریم علاوه بر پرداختن به این موضوع، جایگاه شهر اردبیل را در بین این جنبه ها مشخص کنیم. این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سوال است که مناطق مختلف شهری اردبیل تا چه حد با معیارهای شهر اصیل اسلامی مطابقت دارد؟ پژوهش حاضر از نظر روش توصیفی- تحلیلی و از نظر هدف کاربردی است و داده های آن به دو صورت اسنادی و میدانی گردآوری شده است. جامعه آماری این پژوهش را شهروندان اردبیل تشکیل می دهند. با استفاده از فرمول نمونه گیری کوکران، 383 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب و به روش نمونه گیری طبقه بندی شدند. سپس ، نمونه گیری از پنج منطقه اردبیل انجام شد و از مدل ویکور برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شد و مشخص گردید که هر یک از مناطق شهری اردبیل از نظر نزدیکی با عناصر دخیل در ظهور شهر اصلی اسلامی نسبت های متفاوتی دارد. به طور کلی موقعیت شهر اردبیل از نظر نزدیکی با شاخص های شهر اصیل اسلامی با میانگین 424/0 Q بین متوسط و عالی است.

پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناسایی عوامل علی، زمینه ای و مداخله گر موثر در کاهش میزان آسیب پذیری فیزیکی شهر تالش در برابر زمین لرزه با رویکرد نوسازی و بازسازی انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهش های کیفی و کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تئوری زمینه ای و مدل (FARAS)، استفاده شده است. بر اساس نتایج به دست آمده، مقولات: توسعه غیرمتمرکز در برنامه های توسعه شهری، افزایش تاب آوری نهادی و کالبدی در تالش و مدیریت یکپارچه در بین سازمان ها از عوامل علی موثر در کاهش آسیب پذیری فیزیکی شهر تالش در برابر زلزله شناسایی شدند. سپس مقولاتی از جمله: توسعه بانک اطلاعاتی از شهر تالش، اطلاع رسانی و افزایش آگاهی در زمینه حجم آسیب پذیری فیزیکی شهر در برابر زلزله، امکانات فنی، گفتمان سازی و تبادل دانش و اطلاعات در زمینه کاهش آسیب پذیری فیزیکی و شناسایی اهمیت و ضرورت رویکرد بازسازی و نوسازی در امنیت فیزیکی بافت های شهری در برابر زلزله، به عنوان عوامل زمینه ای و مقولاتی از جمله: مستندسازی و عملکرد هر سازمان در رابطه با کاهش آسیب پذیری فیزیکی در شهر تالش، تدوین نظام نامه و استراتژی کلی در بین سازمان های ذی ربط، نظارت و پیگیری و تشکیل کمیته تخصصی به عنوان عوامل مداخله گر موثر در کاهش آسیب پذیری فیزیکی شهر تالش از دل مصاحبه ها استخراج شدند. سپس نتایج مدل آراس فازی نشان داد، مدیریت یکپارچه در بین سازمان ها با مقدار وزن 420/0، از  بین عوامل زمینه ای مطرح شده، گفتمان سازی و تبادل دانش و اطلاعات در زمینه کاهش آسیب پذیری فیزیکی با مقدار وزن 430/0، و از بین عوامل مداخله گر مطرح شده، به ترتیب: تدوین نظام نامه و استراتژی کلی در بین سازمان های ذی ربط با مقدار وزن 426/0، بیشترین میزان اهمیت را در کاهش آسیب پذیری شهر تالش در برابر زلزله به خود اختصاص داده اند.

پژوهش حاضر باهدف بررسی؛ آسیب پذیری فیزیکی بافت شهری در مقابل خطر زمین لرزه در فضاهای پیرامونی شهر تالش انجام شده است، ازاین رو به لحاظ هدف کاربردی، و ازنظر هدف روش کمی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و میدانی است. همچنین در راستای تجزیه وتحلیل اطلاعات از محیط نرم افزار GIS، EXPERT CHOICE، و مدل فازی استفاده شده است. نتایج نشان داد، که از 904 هکتار منطقه موردمطالعه 521 هکتار(63/57 درصد) در وضعیت آسیب پذیری کم، 140 هکتار(48/15 درصد) در وضعیت آسیب پذیری خیلی کم، 117 هکتار(94/12 درصد) در وضعیت آسیب پذیری متوسط، 87 هکتار(62/9 درصد) در وضعیت آسیب پذیری زیاد و تنها 70 هکتار(74/7 درصد) در وضعیت آسیب پذیری خیلی زیاد قرار دارد. همچنین نتایج مبنی بر آن است که از بین شاخص های موردمطالعه به ترتیب: تراکم جمعیت با مقدار وزن 77/0، کیفیت ابنیه با مقدار 74/0، مساحت قطعات با مقدار 68/0، در آسیب پذیری فیزیکی شهر تالش در برابر زلزله بیشترین اهمیت را شامل شده اند.

مقدمه: طی چند دهه گذشته شاهد تغییراتی در روابط شهری و روستایی بوده ایم به گونه ای که این روابط از حالت مکان محوری به شبکه ای تبدیل شده که ناشی از انواع جریان های فضایی از جمله جریان افراد، کالا و خدمات و سرمایه بوده است. این جریان ها موجب شکل گیری پیوندهای میان شهر و روستا شده و یک شبکه جریانی را بین نقاط و گره ها به وجود آورده است. هدف: تحقیق حاضر با توجه به ماهیت مسئله و موضوع مورد بررسی از نوع توصیفی تحلیلی می باشد. هدف از پژوهش حاضر تحلیل نقش جریان های فضایی شهرستان زنجان با توجه به پیشران های تشخیص داده شده با روش پورتر می باشد. روش شناسی: برای محاسبه روابط جریان ها از نرم افزار NodX و برای تحلیل و ترسیم نقشه از نرم افزار GIS استفاده گردیده است. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو پژوهش حاضر شهرستان زنجان می باشد. یافته ها و بحث: یافته ها نشان می دهد که با توجه به روش پورتر محصولات زراعی و باغی و دامی شهرستان زنجان جز محصولات و پتانسیل های مهم شهرستان زنجان می باشد که بیشترین جریان های درون و برون شهرستانی را در سطح شهرستان به وجود آورده است. نتیجه گیری: نتیجه به دست آمده از پژوهش نشان می دهد که شهرستان زنجان از جمله شهرستان هایی است که روابط و پیوندهای بین شهری و روستایی آن در گذر جریان های مختلف شگل گرفته منجر به ایجاد شبکه روابط بین شهری و روستایی به صورت قطبی به سمت شهر زنحان شده است و دلیل آن دارا بودن امکانات و خدمات شهر زنجان می باشد که بیشتر جریان ها را به سمت خود جذب کرده و یک حالت قطبی به وجود آورده است.