محمدمهدی دلیر

یکی از پراهمیت ترین شواهد برون متنی در تحلیل متن، توجه به فهم مخاطبان اولیه از آن و بازتاب آن متن در گفت وگوهای شکل گرفته پس از پدید آمدن است. از سوی دیگر، براساس مبانی فقه الحدیثی اهل سنت، فهم صحابه از حدیث نبوی جایگاه بی بدیلی داشته و توجه به آن در حل منازعات کلامی، می تواند راهگشا باشد. براین اساس، اتکا به فهم صحابه در تحقیقات متکلم امامت پژوه، علامه میرحامد حسین در معنای احادیث امامت اهل بیت علیهم السلام فراوان قابل ملاحظه است. دستیابی به فهم صحابه از احادیث بدون تتبع دقیق منابع اهل سنت و تحلیل صحیح گزارش هایی که فهم ایشان را روایت می کنند میسر نیست. تلاشی که میرحامد حسین آن را در دوره خود به خوبی به سرانجام رسانده است. فهم صحابه همواره در قالب یکسانی به ما منتقل نشده و نمودهای متفاوتی داشته است. استنادات میرحامد به فهم صحابه دست کم در پنج اسلوب قابل دسته بندی و ارائه است که در چهار اسلوب، فهم صحابه در جهت تقویت دلالت حدیث بر امامت به کار رفته و در پنجمین آن، نگاه انتقادی علامه به تفسیر صحابی خودنمایی می کند. این روش ها می تواند در بررسی معانی سایر احادیث در منازعات کلامی الگویی برای محققان باشد. هدف این پژوهش آن است که روش های صاحب عبقات در به کارگیری فهم صحابه در فهم حدیث را با روش توصیفی-تحلیلی بررسی و تحلیل کند.