محمدحسین پارسی مود

حدیث شریف ثقلین به مثابه منشوری راهبردی در هندسه معرفتی اسلام، در «صحیح مسلم» -که پس از صحیح بخاری معتبرترین منبع روایی اهل سنت به شمار می رود- با روایتی متفاوت از طریق زید بن ارقم نقل شده است. واکاوی انتقادی و سنجش تطبیقی این نقل با سایر اسناد معتبرِ فریقین و تحلیل قرائن درون متنی و برون متنی، از وقوع پدیده «تقطیع نظام مند» در متن آن حکایت دارد. مسئله بنیادین این پژوهش، اثبات حذف گزاره راهبردیِ حدیث، یعنی تصریح پیامبر اکرم(ص) بر «عدم جدایی قرآن و عترت تا حوض کوثر» در روایت مسلم نیشابوری است؛ نقیصه ای که حجیت و انتساب قطعی این نسخه به پیامبر(ص) را با چالش جدی مواجه می سازد. نوشتار حاضر با روش توصیفی‑تحلیلی و رویکردی انتقادی، ضمن بازشناسی متن اصیل این حدیث متواتر، به شالوده شکنیِ تفاسیر نادرستی می پردازد که بر پایه همین روایتِ ابتر شکل گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که اعتماد بی قید و شرط به روایت تقطیع شده مسلم، بسترِ خوانش های تقلیل گرایانه در انکار دلالت حدیث بر امامت را فراهم آورده و می تواند جایگاه مرجعیت علمی و سیاسی اهل بیت(ع) را در منظومه فکری اسلام تضعیف نماید.