سمانه ترابی

دیدگاه های متفاوتی درباره مصداق «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتَابِ» در آیه 43 سوره رعد وجود دارد. برخی این عنوان را به عبدالله بن سلام، برخی به سایر عالمان اهل کتاب و برخی به حضرت علی(ع) نسبت داده اند و برخی نیز قرائت این آیه را «مِن عِنده عُلِمَ الکتاب» دانسته و آن را به خداوند نسبت داده اند. با مراجعه به منابع رواییِ چهار قرن نخست، تمام روایاتی که عبدالله بن سلام را مصداق این آیه معرفی کرده اند، جمع آوری و از نظر سندی و محتوایی بررسی شدند. تحلیل ها نشان می دهد که روایت های منقول از مجاهد، عبدالله بن سلام و ضحاک به دلیل ضعف اسناد، مرسل بودن و اختلاف در قرائت ها، اعتبار کافی برای تعیین مصداق آیه را ندارند. در مقابل، روایت های شیعی و برخی منابع سنی معتبر، بیشترین طرق و تحریرهای قابل اعتماد را به امیرالمؤمنین علی(ع) نسبت داده اند و از نظر رجالی مورد تأیید و از استحکام بیشتری برخوردارند. این پژوهش با ارزیابی سند و متن روایات موجود در منابع روایی و به روش توصیفی - تحلیلی سعی در حل تعارضات و آشفتگی موجود در این روایات دارد و به دنبال پاسخ این پرسش اساسی است که کدام دسته از روایات به لحاظ تاریخی اعتبار بیشتری دارند.