الهه سعادت

ابن تیمیه در سده های هفتم و هشتم هجری با طرح آرای نوین در حوزه های کلامی و فقهی، مخالفت گسترده ای را در میان علمای مذاهب اسلامی برانگیخت. این پژوهش به تحلیل تطبیقی آرای دو تن از برجسته ترین مخالفان وی، تقی الدین سبکی از علمای اهل سنت و علامه حلی از علمای امامیه، با تمرکز بر مسئله زیارت قبور می پردازد. مطالعه حاضر درصدد واکاوی زمینه های تاریخی این تقابل فکری و تبیین مبانی، دلایل و شیوه های نقد این دو اندیشمند است. هدف اصلی تحقیق، تبیین جامع دلایل و شیوه های مخالفت با ابن تیمیه از دو منظر فکری و شناسایی وجوه اشتراک و افتراق در روش های نقد است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و با اتکا بر مطالعه کتابخانه ای و بررسی تطبیقی منابع دست اول انجام شده است. در پاسخ به سؤال اصلی پژوهش که بررسی مهم ترین دلایل و وجوه اشتراک و افتراق در نقدهای وارده بوده، یافته ها نشان می دهد علی رغم اشتراک در دفاع از زیارت قبور و استفاده از روش های استدلالی مشابه، انگیزه ها و کانون های نقد کاملاً متمایز بوده است. سبکی با انگیزه حفظ وحدت امت و سنت فقهی-حدیثی مسلط به نقد پرداخت، در حالی که علامه حلی با انگیزه دفاع از امامت و هویت اعتقادی شیعه، رویکردی کلامی-تاریخی در پیش گرفت. این پژوهش به وضوح نشان می دهد که چگونه این تقابل فکری، بیانگر تکثر و پیچیدگی درون تمدنی جهان اسلام است.