قنبر حسین پور

مناسک و آیینهای مذهبی در جوامع دینی نقشی کلیدی در تقویت هویت جمعی، انسجام اجتماعی و بازتولید سرمایه اجتماعی دارند. پیاده روی عظیم اربعین به عنوان یکی از گسترده ترین اجتماعات دینی جهان، فرصتی بی بدیل برای مطالعه جامعه شناختی آثار و پیامدهای مناسبت های مذهبی بر ثبات و همبستگی اجتماعی در میان زائران ایرانی فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی جامعه شناختی پیاده روی اربعین و تأثیر آن بر انسجام اجتماعی انجام شد. روش تحقیق، پیمایشی و ابزارگردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بود. جامعه آماری شامل زائران ایرانی شرکت کننده در پیاده روی اربعین بوده و با استفاده از روش نمونه گیری۴۰۰ نفر انتخاب شدند. برای بررسی روایی پرسشنامه از روایی صوری و محتوایی و برای سنجش پایایی از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان داد که مشارکت در پیاده روی اربعین موجب تقویت همبستگی اجتماعی، ارتقای اعتماد متقابل، افزایش سرمایه اجتماعی و تحکیم هویت دینی زائران می شود. این نتایج حاکی از آن است که مناسبت های مذهبی نه تنها در بعد فردی آثار معنوی برجای می گذارند، بلکه به عنوان عامل اجتماعی مهمی در ارتقای ثبات و انسجام اجتماعی در جامعه ایران عمل می کنند