محمدسجاد قاسمی

این پژوهش باهدف تبیین نقش بنیادین اصل توحید در طراحی نظام تصمیمگیری دولت اسلامی، به روشی تحلیلی - توصیفی و با اتکا بر منابع قرآنی، روایی و همچنین آثار اندیشمندان اسلامی به انجام رسید. یافتهها حاکی از آن است که توحید، به مثابه محور اعتقادی اسلام، صرفاً یک باور شخصی نبوده، بلکه به عنوان مبنایی مشروعیتبخش، چارچوب ساز و ارزش آفرین در عرصه های اجتماعی و سیاسی عمل می نماید. برایناساس، کلیه فرایندها و ساختارهای تصمیمگیری در چنین دولتی، اعم از طراحی نهادها، تعیین مراجع صلاحیتدار، گزینش راه حل ها و تدوین مکانیزم های نظارتی، می بایست در چهارچوب اراده الهی و مطابق با موازین شرعی سامان یابند تا مشروعیت لازم را کسب کنند. این مطالعه استدلال می کند که توحید، معیارهای اساسی چون عدالت، شورا، کرامت انسانی و امانت داری را به عنوان ارزش های محوری حاکم بر فرایند تصمیمسازی تعیین نموده و نظام تصمیمگیری مبتنی بر آن را از الگوهای سکولار که بر محور عرف بشری یا مصالح حزبی استوارند، متمایز می سازد. در خاتمه، این تحقیق نتیجه گرفت که غفلت از این اصل کلیدی، موجب انحراف تصمیمات به سمت استبداد، بی عدالتی و تقلید از نظام های غیرتوحیدی گردیده و بازخوانی جایگاه توحید را به ضرورتی اجتناب ناپذیر در بازشناسی هویت و تمایز دولت اسلامی تبدیل می کند.