صابر مرادی قمش

گردشگری شهری به عنوان یکی از پیچیده ترین و پویاترین بخش های اقتصاد جهانی، نیازمند برنامه ریزی آینده نگرانه و شناسایی پیشران های کلیدی توسعه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران های مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری شهر مرند و تحلیل نحوه اثرگذاری و اثرپذیری آن ها با رویکرد آینده پژوهی انجام شده است. مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی با ترکیب روش های کمی و کیفی (آمیخته) صورت گرفته است. داده های تحقیق از طریق مطالعات اسنادی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان و تکنیک دلفی گردآوری و با استفاده از نرم افزار MICMAC تحلیل شدند. یافته ها نشان داد از میان ۴۰ پیشران اولیه در شش گروه کالبدی فضایی، طبیعی زیست محیطی، فرهنگی اجتماعی، مدیریتی اقتصادی، فناوری و منطقه ای، ده پیشران کلیدی شامل زیرساخت های حمل ونقل، جاذبه های طبیعی (کوه های میشو)، دسترسی بین منطقه ای، موقعیت مرزی، سرمایه گذاری بخش خصوصی، سیاست های ملی گردشگری، حمایت دولت محلی، توسعه اکوتوریسم، حفاظت از آثار تاریخی و برنامه ریزی شهری پایدار بیشترین نقش را در آینده گردشگری مرند ایفا می کنند. تحلیل ماتریس اثرات متقاطع نشان داد سیستم موردمطالعه از نوع «ساختار خاص با قابلیت کنترل پایین توسط بازیگران» است و پیشران های دو وجهی (تأثیرگذار و تأثیرپذیر بالا) مهم ترین نقش را در شکل دهی به سناریوهای آینده دارند. به طورکلی، توسعه گردشگری مرند بیش از هر چیز به شاخص های فضایی کالبدی و مدیریتی گرایش دارد و سناریوهای مطلوب مستلزم تقویت هماهنگی میان نهادهای محلی، ملی و خصوصی است.